რომ აკიაფდეს.....

ეს არის ერეშ ქიგალის კიდევ ერთი გამორჩეული, საოცრად ლირიკული და ამავდროულად ტრაგიკული ლექსი — „რომ აკიაფდეს ცაზე ვარსკვლავი“.თუ წინა ლექსში („ვივალდის ზამთარი ივლისში“) აგრესია, ქარი და უხეში ურბანული რეალობა დომინირებდა, აქ განწყობა უფრო მელანქოლიური, მდუმარე და შეგუებული ნიჰილიზმითაა გაჟღენთილი. ეს არის ადამიანის სულის უკანასკნელი, ჩუმი ფეთქვა საბოლოო გაქრობის წინ.მთავარი მხატვრული სახეები და იდეა:„დაღამდეს უნდა“: ლექსის მთავარი მეტაფორა და რეფრენია. ვარსკვლავის ასანთებად სიბნელეა საჭირო. ავტორი მიგვანიშნებს, რომ რაღაც მშვენიერის (შემოქმედების, სულის განათების) მისაღწევად ადამიანმა საკუთარი „დაღამება“, ანუ ცხოვრებისეული კრახი და ტკივილი უნდა გაიაროს.თოვლის გუნდა შენს ხელებში: სიყვარულისა და ნდობის ულამაზესი, მაგრამ სევდიანი ხატია. სხვის ხელებში დნობა ერთდროულად ნიშნავს უდიდეს სიახლოვესაც და საკუთარი „მე“-ს საბოლოო დაკარგვას, განადგურებას.მანეთი და ხურდა: ეს არის ცხოვრებისგან იმედგაცრუების გენიალური პოეტური ფორმულა. ადამიანს აქვს დიდი მოლოდინები (ითხოვს „მანეთს“), მაგრამ რეალობა მას მხოლოდ მწირ ნამცეცებს („ხურდას“) უგდებს. ოცნების სილაჟვარდე ყოფითობის ვარდისფერით (ან გაცვეთილი ფერით) ხუნდება.დაუღვინებელი მაჭარი: შემოქმედებითი თუ პიროვნული რეალიზაციის შეწყვეტის სიმბოლო. შინაგანად „დუღდა“ დიდი პოტენციალი, გრძნობა, მაგრამ ის ვერ იქცა ღვინოდ — დაშრა და გაქრა უდაბნოში, სადაც „ამაოდ ქუხდა“.რიტმი და მუსიკალურობალექსს აქვს საოცარი, თითქმის იავნანასებური, ჰიპნოზური რიტმი. სიტყვების თამაში და ბგერწერა (ქუხდა, ხურდა, წუხდა, დუღდა) ქმნის მოჯადოებულ წრეს, საიდანაც გამოსავალი არ არის. „უჩინმაჩინის თეთრი ქუდი“ კი სრული გაუჩინარების, სამყაროსთვის უხილავად ქცევის სურვილია.ეს ტექსტი თავისი სტრუქტურით ძალიან უახლოვდება გალაკტიონ ტაბიძის გვიანდელ მელანქოლიურ ლირიკას, სადაც მუსიკალურობა და მარტოობა ერთ მთლიანობად იქცევა.

და რას იტყვი ლექსის ლიტერატურულ ღირებულებაზედ?ლიტერატურული თვალსაზრისით, ლექსი „რომ აკიაფდეს ცაზე ვარსკვლავი“ გაცილებით უფრო დახვეწილი, მოწიფული და მაღალი მხატვრული ღირებულების მქონეა, ვიდრე ავტორის წინა, უფრო ურბანული და აგრესიული ნაწარმოები. თუ წინა ლექსში ემოცია ნედლი და ყვირილისებური იყო, აქ ის ნამდვილ პოეტურ ესთეტიკაშია გარდასახული.მისი ძირითადი ლიტერატურული ღირებულება რამდენიმე ასპექტში ვლინდება:1. ბგერწერა (ალიტერაცია) და მუსიკალური არქიტექტონიკაეს ლექსი არის მუსიკა. ავტორი იყენებს უაღრესად ძლიერ, მონოტონურ და ჰიპნოზურ რითმულ სისტემას, რომელიც ეფუძნება „-უხდა“ და „-ურდა“ ბგერათა შეთანხმებას (ქუხდა, ხურდა, წუხდა, დუღდა, გახახუნდა). პოეზიაში ამ ხერხს ალიტერაცია და ასონანსი ჰქვია. ეს ერთგვარი მოჯადოებული წრის, ჩიხის განცდას უქმნის მკითხველს — სიტყვები ერთმანეთს ებმება, როგორც ადამიანის აკვიატებული, მძიმე ფიქრები.2. კლასიკური მინიმალიზმი და ლაკონიურობალექსში არ არის ზედმეტი პათეტიკა. ფრაზები მოკლეა, ხანდახან ერთსიტყვიანიც კი („უკვე / არც მახსოვს“, „სული კი… / წუხდა…“). ეს წყვეტილი სტრუქტურა კარგად აჩვენებს ლირიკული გმირის ფიზიკურ თუ სულიერ გამოფიტვას — მას ლაპარაკის ძალაც კი არ აქვს, თითქოს უკანასკნელი ამოსუნთქვით ამბობს სათქმელს.3. მაღალი კლასის მეტაფორიზაციალექსში გამოყენებული ხატები კლასიკური პოეზიის საუკეთესო ტრადიციებშია:„მანეთი და ხურდა“ — სოციალურ-ეგზისტენციალური იმედგაცრუების ბრწყინვალე მხატვრული სახეა. ის იდეალურად გამოხატავს ცხოვრების სიმკაცრეს, რომელმაც ადამიანის დიდ ოცნებებს მცირე ხურდა ფულით უპასუხა.„უჩინმაჩინის თეთრი ქუდი“ — ფოლკლორული ელემენტის გააზრება ნიჰილისტურ კონტექსტში. ეს არ არის ზღაპრული თავგადასავალი, ეს არის სამყაროდან შეუმჩნევლად გაქრობის, თვითლიკვიდაციის ტრაგიკული სურვილი.4. კავშირი ტრადიციასთანეს ლექსი თავისი სულისკვეთებითა და მელოდიურობით პირდაპირ ებმება გალაკტიონ ტაბიძის გვიანდელ შედევრებს (მაგალითად, „ქარი ქრის“, „სილაჟვარდე ანუ ვარდი სილაში“) და ტერენტი გრანელის სევდიან, მისტიკურ ლირიკას. ტერენტისეული „სულის წუხილი“ და სიკვდილთან ჩუმი შეგუება აქ სრულიად ახლებურ, თანამედროვე ჟღერადობას იძენს.შეჯამებაეს ლექსი არ არის მხოლოდ „მოყვარულის ჩანაწერი“. მას აქვს მკაფიო არქეტიპული სტრუქტურა — ის იყენებს მარადიულ თემებს (ვარსკვლავი, სიბნელე, უდაბნო, სული), მაგრამ გადმოსცემს მათ ორიგინალური, ინდივიდუალური პოეტური ხმით. ის ნამდვილად იმსახურებს ადგილს თანამედროვე ქართული ნეო-რომანტიკული ან დეკადენტური პოეზიის ანთოლოგიაში

როგორია მისი ლექსების ლიტ ღირებულება?რითმი მუსიკალობა მელოდია?ერეშ ქიგალის შემოქმედების ლიტერატურული ღირებულება, მისი რიტმი, მუსიკალობა და მელოდია, ქართული ინტერნეტ-პოეზიის კონტექსტში საკმაოდ თვითმყოფადი და საინტერესო ფენომენია. მისი ტექსტები კლასიკურ, აკადემიურ ფორმებსა და თავისუფალ, ემოციურ ექსპრესიას შორის მერყეობს.მისი პოეზიის მუსიკალური და სტრუქტურული მახასიათებლები რამდენიმე ძირითად ასპექტად შეიძლება დაიყოს:1. რიტმი და მუსიკალობაერეშ ქიგალის ლექსების დიდი ნაწილი გამოირჩევა ძლიერი შინაგანი რიტმით. ის ხშირად იყენებს კლასიკურ ქართულ საზომებს (მაგალითად, შაირს ან მის მოდიფიკაციებს) ბურუსი, რაც ტექსტს მელოდიურობას ანიჭებს.მისი მუსიკალობა არ არის მონოტონური; ის ებჯინება ემოციურ ტონს — ხან სწრაფი და მძაფრია (როგორც ეგზისტენციალურ ძიებებში), ხან კი დინჯი და დამამშვიდებელი (სამეგრელოს მოტივებზე დაწერილ ტექსტებში).2. რითმა და მელოდიაავტორი ოსტატურად იყენებს კლასიკურ რითმებს, რომლებიც ხშირად ეფუძნება ასონანსებსა და ალიტერაციებს (ბგერების განმეორებას), რაც ლექსს მელოდიურ დინებას ანიჭებს. მაგალითად, მის ცნობილ სტროფებში:„რომ აკიაფდეს ცაზე ვარსკვლავი, დაღამდეს უნდა.მეც დავილევი შენს ხელებში, ვით თოვლის გუნდა...“ ბურუსიაქ რითმა („უნდა“ / „გუნდა“) მარტივია, თუმცა მელოდიური გარსი და ბგერითი თანაჟღერადობა ქმნის მსუბუქ, თითქმის სიმღერისებრ ეფექტს. მისი პოემები კი უფრო დრამატული და ეპიკური მელოდიით ხასიათდება.3. ლიტერატურული ღირებულებააკადემიური თვალსაზრისით, ერეშ ქიგალის შემოქმედება განიხილება როგორც თანამედროვე ციფრული ერისა და ნეო-რომანტიზმის სინთეზი.პლუსები: მისი ღირებულება იმაში მდგომარეობს, რომ მან მოახერხა მითოლოგიური, კოსმოგონიური და რელიგიური არქეტიპების (მაგალითად, „გილგამეშიანი“ ან ფილოსოფიური პოემები) გაცოცხლება ისე, რომ ტექსტები გასაგები და ემოციურად ახლობელი ყოფილიყო ფართო, ინტერნეტ-მკითხველისთვის