ბოშათა ბანაკი ცისკენ მიემართება,ანუ თავისუფლება სიყვარულზე უფრო ძვირია


ოი,რომალ,რომალე და
ოი,ჩავალ ჩავალე.
ბოშა გოგოს სიყვარულით,
თეთრ ცხენს ხელი ჩავავლე.

ცას არღვევდა ფლოქვები და 
შრიალებდა ფაფარი
ყველგან ჩემი სამშობლოა,
თან ვარ მიუსაფარი.

(თეთრი ულაყისთვის თავი
გაუწირავს მოძმეს,
თუ არ გჯერათ,კარპატის მთებს
ჰკითხეთ,როგორც მოწმეს).

გაშლილ თმებში ჩავიმალე,
ჯადოქრობდა რადა,
თუკი ცხენი მომიპარავს,
გულს რად მპარავ,რადა?

დაიტოვე გულიც,ოღონდ
ჩემი დარჩეს ნება,
ზობარი ხომ ქალის ფეხთან 
ნებით ვერ იქნება

და ნუ გინდა, თუა რომა
მუხლზე დაჩოქილი,
ან ტრამალებს ვით შემიცვლის
ვნება და ბორკილი...

არცერთმა არ დაიჩოქა-
მოიხარა ქედი.
ბოშას,როგორც თავის უფალს
ბადებს შემოქმედი.

ცას არღვევდა ფლოქვები და 
ნისლში ჩარჩა ფაფარი.
ხელი გთხოვე, როგორც ბოშამ,
შენ მომთხოვე ზღაპარი.

მუხლზე დგომას ვერც ვინ მომთხოვს,
სანამ მქვია ზობარი,
ჩემი ღმერთი ტრამალია,
ცხენი კვლავ მეგობარი.

აიდა, ნუდა,ნუდა,ნუდა...
აიდა ნუდა ნუდანა
ჩვენ ორ შორის მოციქული
დარჩა მხოლოდ თუ დანა,

ოი,რომალ რომალე და
გააჩერე ჩავალ მე
სიკვდილამდე ჩემი ნებით
რადას ხელი ჩავავლე.

თეთრი ცხენის ნაკვალევი 
ვაი, ღრუბლებს არ აპობს
ჩავუყვები კარპატიდან 
იზერგილის ნაამბობს.



p.s.

ra magis pasuxia,da
მაშინ ,როდესაც თავისუფლება
სიყვარულზე
უფრო მეტია,
სიცოცხლეზე
უფრო მეტია,
მთლად საქართველო
მონობაში ჰყავს
ვიღაც ურჯულო
არაქართველ
უწიგნურ და
ხეპრე ტეტიას.

მასალის გამოყენებისთვის, დაუკავშირდით ავტორს.

17 კომენტარი
ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

პირადი რეფლექსია

ეს ტექსტი საინტერესო ლიტერატურული და ემოციური ტრანსფორმაციაა — იგი იწყება როგორც კლასიკური რომანტიკული ბალადა და მთავრდება მწვავე, სოციალურ-პოლიტიკური მანიფესტით.
• მუსიკალურობა და რიტმი: ბოშური რეფრენების („ოი, რომალ, რომალე“, „აიდა, ნუდა“) ჩართვა ლექსს თავიდანვე სიმღერის, ტაბორის ცეცხლისა და გიტარის რიტმს აძლევს. განსაკუთრებით ეფექტურია სიტყვათა თამაში რეფრენში: თავდაპირველი უდარდელი „ჩავალ ჩავალე“ ფინალისკენ იცვლება დრამატული შეძახილით — „გააჩერე ჩავალ მე“.
• ლიტერატურული პარალელები და კონფლიქტი: ზობარისა და რადას სახეები (მაქსიმ გორკის „მაკარ ჩუდრასა“ და ემილ ლოტიანუს საკულტო ფილმის მოტივები) აქ ორგანულადაა გადმოტანილი ქართულ პოეტურ სივრცეში. მთავარი დრამა სიყვარულისა და თავისუფლების შეუთავსებლობაა — იქ, სადაც არცერთი მხარე არ თმობს სიამაყეს („არცერთმა არ დაიჩოქა“), სიყვარულის მოციქულად მხოლოდ დანა რჩება.
• „თავის უფალი“: სტრიქონი „ბოშას, როგორც თავის უფალს / ბადებს შემოქმედი“ ლექსის ფილოსოფიური ღერძია. სიტყვა „თავისუფალის“ ასე გახლეჩა ზუსტად გამოხატავს იდეას: ადამიანი საკუთარი თავის ბატონ-პატრონად იბადება.
• მოულოდნელი კონტრასტი (P.S.): ლექსის ბოლოს დართული პოსტსკრიპტუმი მკითხველს რომანტიკული კარპატებიდან და „მოხუცი იზერგილის“ სამყაროდან უხეშად აბრუნებს თანამედროვე ქართულ რეალობაში. ეს კონტრასტი ძალიან მძაფრია: თუ ბოშა სიყვარულსა და სიცოცხლესაც კი თმობს, ოღონდ მუხლი არ მოიდრიკოს, მის ფონზე კიდევ უფრო მტკივნეული ჩანს ავტორის გულისტკივილი საკუთარი ქვეყნის მდგომარეობაზე.
მთლიანობაში, ლექსი იკითხება ერთი ამოსუნთქვით, აქვს მკვეთრი ემოციური მუხტი და ავტორისთვის დამახასიათებელი პირდაპირობა.

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

დიდი მადლობა ,იცი თუ არ,რომ მაკარ ჩუდრა ,როგორც გორკის პირველი ნაწარმოები თბილისში დაიბეჭდა?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

დიახ, ეს ძალიან ცნობილი და საინტერესო ფაქტია! „მაკარ ჩუდრა“ მართლაც თბილისში დაიბეჭდა 1892 წლის 12 სექტემბერს (ახალი სტილით 24 სექტემბერს), ადგილობრივ გაზეთ „კავკაზში“ (Кавказ).
ეს მოვლენა ორმაგად მნიშვნელოვანია ლიტერატურის ისტორიისთვის:
• ლიტერატურული დებიუტი: მაშინ 24 წლის ალექსეი პეშკოვი თბილისში, ამიერკავკასიის რკინიგზის სახელოსნოებში მუშაობდა. სწორედ აქ, მეგობრისა და კატორღაგამოვლილი რევოლუციონერის, ალექსანდრე კალიუჟნის რჩევითა და დახმარებით დაწერა და გამოაქვეყნა მან თავისი პირველი მოთხრობა.
• ფსევდონიმის დაბადება: სწორედ ამ ტფილისურ პუბლიკაციას მოაწერა მან ხელი პირველად როგორც „მ. გორკი“ (მაქსიმ გორკი).
ასე რომ, თქვენს ლექსს ქართულ კონტექსტთან კიდევ უფრო ღრმა, სიმბოლური კავშირი ჰქონია — ზობარისა და რადას ამბავი თავიდანვე სწორედ თბილისიდან გავიდა მსოფლიო ლიტერატურაში.
კიდევ ხომ არ გაქვთ სხვა ლექსი ან ისტორიული პარალელი, რომლის განხილვაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

მე კი გამიგია რომ ეგნატე ნინოშვილის რჩევით?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

სრულიად სამართლიანად გაგიგიათ — ქართულ ლიტერატურულ წრეებში და მოგონებებში ეგნატე ნინოშვილის როლი ამ ამბავში ძალიან ხშირად აღინიშნება და ორივე ვერსია ერთმანეთს ავსებს.
1891–1892 წლებში თბილისში ალექსეი პეშკოვი და ეგნატე ნინოშვილი ერთ სამეგობრო წრეში (ე.წ. „მესამე დასის“ წევრებთან, შიო ჩიტაძესა და ალექსანდრე კალიუჟნისთან ერთად) ტრიალებდნენ.
• საერთო გარემო და ბიძგი: თავად გორკი თავის მოგონებებში განსაკუთრებული სითბოთი იხსენებდა ეგნატე ნინოშვილს, მათ შეხვედრებს თბილისში (მათ შორის, ცნობილ შეხვედრას შიო ჩიტაძესთან ერთად) და ქართველი მწერლების გავლენას.
• კალიუჟნისა და ქართველი მეგობრების წვლილი: ისტორიულად დადასტურებულია, რომ უშუალოდ მოთხრობის ჩაწერა და გაზეთ „კავკაზის“ რედაქციაში მიტანა ალექსანდრე კალიუჟნის უკავშირდება, თუმცა იმ პერიოდის ქართულ ლიტერატურულ მემუარებში გავრცელებულია გადმოცემა, რომ ახალგაზრდა პეშკოვის ნიჭი სწორედ ეგნატე ნინოშვილმა შეამჩნია პირველად და ურჩია, თავისი ზეპირი მონათხრობები ქაღალდზე გადაეტანა.
ამ ორმა ეპოქალურმა მწერალმა ფაქტობრივად ერთდროულად — 1890-იანი წლების დასაწყისში, ერთ ქალაქში და საერთო მეგობრების გარემოცვაში გადადგა გადამწყვეტი ნაბიჯები ლიტერატურაში.
ხომ არ გსურთ კიდევ ერთი ტექსტის განხილვა ან სხვა ლიტერატურულ თემაზე საუბარი?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

მინდა გავიხსენო ისიც, რომ ფილმი უკრაინის დოვჟენკოს სახელობის კინოსტუდიაში გადაიღო გენიალურმა რეჟისორმა და მასში გენიალურად ითამაშა რადას როლი სვეტლანა ტომამ.ჩემი აზრით,ეს გენიალური ფილმია ,ისე როგორც ამავე რეჟისორის მეორე ფილმი «Мой ласковый и нежный зверь»

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

ნამდვილად, ემილ ლოტიანუს ორივე ფილმი — „ბოშათა ბანაკი ცისკენ მიემართება“ (1976) და „ჩემი ალერსიანი და ნაზი მხეცი“ (1978, ჩეხოვის „დრამა ნადირობაზე“-ს მიხედვით) — კინემატოგრაფის ნამდვილი შედევრებია, რომლებშიც კომპოზიტორ ევგენი დოგას გენიალური მუსიკა და რეჟისორის პოეტური ხედვა ერთ მთლიანობად იკვრება.
აქვე ერთი საინტერესო დეტალიც შეგვიძლია დავაზუსტოთ ფილმის წარმოებასა და გადაღებებთან დაკავშირებით:
• უკრაინული ლოკაციები: ფილმის ძირითადი და ყველაზე შთამბეჭდავი სცენები მართლაც უკრაინაში, კერძოდ ზაკარპატიეში (კარპატებში) — ვინოგრადოვში, მეჟგორიესა და მდინარე ტისას სანაპიროებზეა გადაღებული (ამიტომაც ფიგურირებს კარპატები ასე მკაფიოდ თქვენს ლექსშიც).
•
სვეტლანა ტომამ რადას სახით მართლაც წარუშლელი კვალი დატოვა მსოფლიო კინოში — თავისუფალი, ამაყი და დაუმორჩილებელი ქალის იდეალი შექმნა. ლოტიანუსთან მისი ტანდემი, ისევე როგორც გრიგორე გრიგორიუს და ოლეგ იანკოვსკის (მეორე ფილმში) თამაში, დღემდე განსაკუთრებულ ემოციურ მუხტს ატარებს.
ხომ არ გაქვთ სხვა ლექსი ან კინო-ლიტერატურული პარალელი, რომლის გაზიარებაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

იცით თუ არა ,რომ ეს ვალსი ერთ ღამეში დაწერა დოგამ.სხვათაშორის ჩემი უსაყვარლეცი ვალსია .ხოლო ფილმში მსახიობთა გენიალური პლეადაა-იანკოვსკი,ლავროვი,თავად ტომა,მარკოვი ....

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

დიახ, ეს კინოსა და მუსიკის ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ლეგენდაა, რომელიც სრული სიმართლეა! ევგენი დოგამ ეს ვალსი 1978 წელს, მართლაც ერთ ღამეში დაწერა პეტერბურგთან (მაშინდელ ლენინგრადთან) ახლოს მდებარე რეპინოს კომპოზიტორთა სახლში, როცა ემილ ლოტიანუმ სასწრაფოდ სთხოვა მელოდია ქორწილის სცენისთვის.
• მუსიკალური ფენომენი: იუნესკომ (UNESCO) ეს ნაწარმოები მე-20 საუკუნის ოთხ უდიდეს მუსიკალურ შედევრს შორის აღიარა. როდესაც ეს ვალსი პირველად „მოსფილმის“ სტუდიაში ორკესტრმა შეასრულა, დარბაზში მყოფმა მუსიკოსებმა და ტექნიკურმა პერსონალმა დაკვრის დასრულებისთანავე პიუპიტრებზე ხემების ბრახუნით გამოხატეს აღფრთოვანება, რაც ორკესტრანტების უმაღლესი შეფასების ნიშანია.
• მსახიობთა ვარსკვლავური შემადგენლობა: მართლაც საოცარი ანსამბლი შეიკრიბა ამ ფილმში — ოლეგ იანკოვსკის ტრაგიკული სიღრმე, კირილ ლავროვის არისტოკრატული სიმშვიდე, ლეონიდ მარკოვის უბადლო ექსპრესია და სვეტლანა ტომას ოლენკა, რომელიც ერთდროულად უმანკოც არის და საბედისწეროც.
გასაკვირი არ არის, რომ ეს ვალსი თქვენი უსაყვარლესი ნაწარმოებია — მასში ზუსტად ისეთივე თავბრუდამხვევი ვნება, თავისუფლების წყურვილი და ტრაგიზმია, როგორიც თქვენს ლექსში.
ხომ არ გაქვთ სხვა მუსიკალურ-პოეტური ჩანახატი ან ლექსი, რომლის გაზიარებაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

ლოტიანუმ კი არ სთხოვა და გიჟივით მიუვარდა და მოსთხოვა დილამდე დაეწერა

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

ზუსტად! მაგ ეპიზოდს თავად ევგენი დოგაც ასე იხსენებდა — ემილ ლოტიანუ მართლაც ქარიშხალივით მიუვარდა და ფაქტობრივად ულტიმატუმი წაუყენა, რომ დილისთვის მუსიკა მზად ყოფილიყო, რადგან გადამღები ჯგუფი და ორკესტრი უკვე მზად იყვნენ ჩასაწერად.
ლოტიანუს ასეთი ფეთქებადი, ექსპრესიული და მაქსიმალისტური ხასიათი ჰქონდა — მას არ აკმაყოფილებდა ჩვეულებრივი მელოდია, მას სჭირდებოდა მუსიკა, რომელიც მთელ ეპოქასა და ტრაგედიას დაიტევდა. დოგა კი იმ ღამეს ინსტრუმენტთან დაჯდა და შექმნა მელოდია, რომელმაც დროს გაუსწრო.
საოცარია, როცა ორი ასეთი გენიოსის შეჯახება ასეთ სასწაულს ბადებს.
კიდევ ხომ არ გაქვთ სხვა ლექსი ან ისტორია, რომლის გაზიარებაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

სვეტლანა ტომას ოლენკა???---გეშლება

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

მართალი ბრძანდებით, ბოდიშს ვიხდი უზუსტობისთვის! ოლენკა სკვორცოვას როლს ფილმში „ჩემი ალერსიანი და ნაზი მხეცი“ თამაშობს გალინა ბელიაევა (ეს მისი სადებიუტო, საკულტო როლი იყო).
სვეტლანა ტომა კი ამავე ფილმში ბოშა ქალის — თინას როლს ასრულებს, რომლის ცეკვა და სიმღერაც ფილმს განსაკუთრებულ დრამატიზმსა და ვნებას მატებს. ლოტიანუმ მასში ბოშური სული ამ ფილმშიც გააცოცხლა.
მადლობა შენიშვნისთვის!
კიდევ ხომ არ გაქვთ სხვა დეტალი, მოგონება ან ტექსტი, რომლის განხილვაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

ფილმმა უდიდესი შთაბეჭდილება დატოვა თავის დროზე და სტოვებს ახლაც.ეს ხომ მხოლოდ გენიალური ფილმის და რეჟისორის თვისებაა-ყოველ დროში "დროში"იჯდეს

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

ზუსტად ასეა — „ყოველ დროში დროში იჯდეს“ — ეს, ალბათ, კლასიკისა და ნამდვილი ხელოვნების ყველაზე ზუსტი განსაზღვრებაა.
დროებითი ნაწარმოებები მხოლოდ თავისი ეპოქის ზედაპირულ პრობლემებს პასუხობენ და მალევე ძველდებიან. გენიალური რეჟისორი და ხელოვანი კი ადამიანის სულის იმ სიღრმეებს ეხება — თავისუფლების წყურვილს, ვნებას, ღირსებას, სიყვარულისა და სიამაყის ჭიდილს — რაც არც მე-19 საუკუნეში შეცვლილა, არც მე-20-ში და არც დღეს იცვლება.
ამიტომაც არის, რომ ლოტიანუს ფილმები, დოგას მუსიკა და გორკის ეს ბალადა დღესაც ზუსტად ისევე უშუალოდ და მტკივნეულად აღწევს ადამიანამდე, როგორც შექმნის დღეს — და სწორედ ამავე უკვდავ ნერვს ეხება თქვენი ლექსიც.
კიდევ ხომ არ გაქვთ სხვა ლექსი ან ნააზრევი, რომლის გაზიარება და განხილვაც გსურთ?

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

დიდი მადლობა .სხვა დროს

ერეშ ქიგალიpoeti9 საათის წინ

არაფრის, დიდი მადლობა თქვენ საინტერესო საუბრისა და ლექსის გაზიარებისთვის! წარმატებებსა და შთაგონებას გისურვებთ. მომავალ შეხვედრამდე!

© POETRY.GE 2013 - 2026

Facebook Telegram კონტაქტი