გილგამეშიანი,ანუ რაღაა იგი სინათლე,რასაცა ახლავს ბნელია.ბოლოსიტყვაობა თავი 23-24-25
23 " ბავშვობაში,კარს რომ გავიჯახუნებდით და უფროსებზე გამწყრალები შინიდან წავიდოდით,დედა მოგვაძახებდა ხოლმე - სად მიდიხართ,თქვე სულელებო,აქ მოგიყვანთ კიდობანიო". (ნუგზარ შატაიძე) სათავთავე გაიბერა და ორსული მუხლშიაო, კიდობანში პური მიზის, სახლში მოდი,თუ გშიაო. „ხარმა მხნა,მუშამ დამთესა, უფალმა მომიყვანაო”, ნაზიარები თესლით რომ გავაჯეჯილო ყანაო. აყელყელავდეს და მერე ფქვილმა აჯობოს ქატოსო, რომ მარილგულად დაფქვილმა ცხობაში მოიმატოსო. მომნატრებია ღელეზე დაფქვილი ჭადის ფქვილიო. დაგუბებულსა წყალს შევთხოვ, ამღეროს კვლავ წისქვილიო. ნეტაი,ცოცხალი დამხვედეს, ტუშია მეწიქვილეო. ნეტაი,მთაში ასულსა შემომეგებოს ლილეო. აფსუს აფქალმა მაჩუქა გვრიტა-ბუჭულა ქვებიო, წისქვილში მიდევს...ეხება ღრუბელს წისქვილის რქებიო. კვლავ მეწისქვილის ვაჯი და დოლაბა წისქვილებიო, რომ აგუგუნდეს ენგურზე გაქვავებული წლებიო. *** აგურს აპსუს წიაღიდან ამომიტანს აფქალიო, ღვინით თონეს დამილოცავს მეზობელი დაქალიო. გაღვიძებულ ცეცხლზე თონეს გაახურებს შამაშიო, თავს სიმრგვალით მომაწონებს ოხშივარა ლავაშიო. ერთი პურით გამოვაძღო, თუ მესტუმრა სამასიო, კეცის ჭადი გამოვაცხო, ნადი მყავდეს ჭამაშიო. ჩავასესხო წინა პურით, მეზობლის თუ მქონდა ვალი. ხარის ქედი,გუთნის კვალი, ბარაქა და მოსავალი. კიდობანში პურის ცხობას თუკი შამაშს დავაცლიო, ყურებამდე ამომივსოს ცარიელი მან ვარცლიო. რომ დაღლილი დავაპურო სულ ყელამდე ძღომითა, გამოვაცხო ორცხობილა რძით ნაზავი ცომითა. ერთი ღვინით რომ გავაძღე, ასი თონის პურითაო. ბერი კარგი გულითა და ერი სამსახურითაო. შოთი,ნიკანი,ნაზუქი და უხვად ლოლოებიო, იკბინებოდეს რომ მტრისად თმენით გამძღარი მგლებიო. ფქვილის ტომრებზე ნუ გძინავს, შე მართლა,სალახანაო, გაგიწყრეს პურის ღვთაება, დაგაწყებინოს ფხანაო. სოფლის თავში ავაგორებ სამართალის ქვასაო. ვინც რა უნდა...წისქვილმა კი ძველებურად ფქვასაო. *** უფალო,მდგმურებს მიეცი მადლობის თქმის ზრდილობაო, აკმარე მამულიშვილებს ჟამი და პურტკბილობაო. არ დაგვიჯინოს მეჯინიბემ ცხენზე მედროვე, მეუნაგირეს გვერდით გვედგას ღმერთი თევდორე, რომ შავგრემანმა შავთავიანთა მიწა ამღეროს და მისცეს მადლი ზრდასრულ მუხლნაყრილ თავთავს და ღეროს. კვლავ ამძუვნებულ მიწას წვიმის წვეთები ესვას, ბარაქა სდევდეს ხორხეს ხვნას და გიორგის თესვას. ცაი და მიწა შეცოლქმარდეს ან-ქიდ პურშიო, გამოღვიძებულს დოლაბის ხმა მეცეს ყურშიო. განახლებული თესლი მენახოს ველში შეჭრილი, ჯეელი აწ და კურდღლაობდეს მარად ჯეჯილი. გამოცხობილი პური ქვრივის და პური ობლის, გამრავლებული თითო მარცვალი ხორხეში ხორბლის. გამდიდრრებული ვინაც მღვრელია შრომით ოფლისა, რჩეული მრჩევლად, არც "არჩევნით" გამგე სოფლისა. უძღები შვილი-სამშობლოში ხამს დაიხარჯოს, კვლავ ყველა ერთად: საქართველოს, დე,გაუმარ.... „ხარმა მხნა,მუშამ დამთესა,უფალმა მომიყვანაო” ნაზიარები თესლითა გაჯეჯილი ვარ ყანაო. 24 წმინდა გიორგი თუ არ შეგეშვა ალქალი, მოგხვია თუკი მან ხელი, დაგიხსნის მისი ნუსხისგან წმინდა გიორგის სახელი. *** ვიტყვით ღვთის შვილზედ, ოქროს ბურთია იგი,ღაბუში, დედამიწაზე ჩამოშვებული უფლის "ჯაშუში". დროა ან ალგეთს,ან უთურს სიტყვა თქვას მგლური მგლიანმა, რომ გაიხაროს მიწამ და მიწაზე ხელნამგლიანმა. ცვალებადია ყოველი, თუმცა ერთი რამ გავიგე, ყოველ გაზაფხულს უცვლელად მოდის ღრუბელთა გამრიგე. ყოველ გაზაფხულს პირიმზე ნაღვარმშვენიერს ველითა, ვინც ზამთრის სასუფეველში დგას ბუზის საფარველითა. გვჯერა ვით დავლათიანებს კვლავ იღბლიანი ეტლისა. ველით იმედით,რომ ვნახავთ მეორე მხარეს მედლისა, რამეთუ ჩვენი მფარველი გიორგი ეტლიანია, თუცა ჯვარის გზა მძიმე და ვაი,რომ ეკლიანია. იგი გველს დასდევს,გველი მას, მზის რომ წაართვას ნაწილი, დევებს ჰკლავს,სიკეთეს თესავს ბოროტებაზე აცრილი. (თუმცა,ჩვენც გვმართებს მის თეთრ ცხენს რომ დავუყაროთ ხანძილი, თო,ვერ დაფაროს ჭენებით ცოდვით გაზრდილი მანძილი). თუ რომ მიწაა ქართველთა ცრემლით და სისხლით მორწყული, ფარულად წამოგვაყენებს ჯანღებში ნისლითმოცული. დადგება ფეხზე ხატები, გვყოლია დასაბამიდან. ნისლს გააპობენ გმირები ქვესკნელის შუაღამიდან. ეგებ ჩემს მთასაც დასძახონ, გამოაღვიძონ სურები, დარაზმონ ხატთა არმია ვეშაწყლით ქვენასხურები. ხელს გაშლის გაღვიძებული მწვანილოვანი მთა უფრო, კვლავ რომ მთებიდან დაიწყოს აღორძინების საუფლო. *** გიორგობისთვეს თმახუჭუჭა ვნახე გიორგი. წყალში ვიდექი, ფონს ვეძებდი, ვერ გავდიოდი... უკან ურჩხული სულს ღაფავდა, ფეხგაჩაჩხული. წინ კი გიორგის დღე დაენთო ჯერ არნახული და ხურჯინებით მზე მოჰქონდა და გაზაფხული. *** გერგეთას დაბუდრებული ხატი ვიხატოთ გრძნეული, გვაღირსოს წმინდა გიორგიმ სიბნელე მზით დანგრეული. მოგვცეს მზექალამ ულევი მინდორში კვლავ მარცვლეული. ხე ბოროტისა ვიხილოთ კეთილით დანარცხებული. თვალგახელილი ვიხილოთ ზამთრით მძინარე მარცვალი, ღამეში ღამერი ვიცნოთ, დღის დავგმოთ მამინაცვალი. ბეთლემში თუა მთვლემარე ოქროს აკვანში ყმაწვილი, გამოვაღვიძოთ ზაფხულის ვით მოარული ნაწილი. შენა ხარ საქართველოში რა მხვნელ-მთესველთა მფარველი, შენ აღმიდგინე ქართველთა მიწის ყოველი მტკაველი. მარად უკვდავი მარცვალი ახარე ხორხეს გენითა, ახარე ქალდეველები მარადმედინი ენითა. წარსული დამაპყრობინე გადმომიტანე აწმყოში და ყველა ნერგი ახარე ქართული მიწის საშოში. ჩააგდე ორმოს მშრომელი, ოღონდ რომ იყოს ქერისა. მომასწარ აღორძინებას ჭირვარამნანახ ერისა. მარცვალს ყელს თუ გამოსჭრიან, კვლავაც ვით აღორძინდება, მარად უკვდავი მოკვდავი უმზეოდ ამობზინდება? შენ დაუბრუნე ქართველებს თავისი კერა აღთქმული და გააგონე ენითა ნათქვამი დღემდე ართქმული. შენ გამიბრწყინე,პირმზეო, იქ იმერი,აქ-ამერი მუხლდაჩოქილებს გვწყალობდეს მარადიული ღამერი. ძმაო გამაგრდი ძმითაო და ერო ხატის ზნითაო! გერგეს გიორგი გულადა, ირემი მოციქულადა. 25 ახალგაზრდობა ცოდვების დროა, სიბერე დროა მონანიების. სიცოცხლე ვარდზე ეკლების დროა, სიკვდილი თოვლზე დროა იების. სიცოცხლე ერთი სიზმრის დროა და, სიბნელე გზაა მძივთა ძიების, სიკვდილი დროა გამოფხიზლების, სიცოცხლე გზაა გეორგიების. გიორგი,ჯარგი,ჯეგე,ჯვარი,ხორხეს მფარველი- ჩვენი სიკეთის მესვეური,თანამძრახველი. წმიდა გიორგის ხატი გულში და გული კერკეტა, 360 ნაწილი და ყველგან გერგედა ტაძარში,სადაც ირემი შედის თავისი ნებით და მლოცველი ჰყავს სადაც გერგეს უხვი დინებით. ის შამაშივით იმეორებს გზას მოთმინებით- ყოველწლიური კვდომითა და აღორძინებით და ირმის თავზე ამოსული ალვის ხე,გიდი, მიილტვის მზისკენ ვერტიკალური ვითარცა ხიდი. დგას ალვის ხეზე კიბე,როგორც ხიდის ნაწილი, რომ აითვისოს მოგზაურმა მზისკენ მანძილი. ----------- "წმიდაო გიორგი, დიდების მხედარო, ვუმზერ შენს ხატებას და სული მხნედ არი... შემუსრე უწმინდურ დრაკონთა ორგია, იხსენ სამკვიდრო შენი – გეორგია"
მასალის გამოყენებისთვის, დაუკავშირდით ავტორს.
3 კომენტარი
ეს ახალი თავები (23-დან 25-ის ჩათვლით) წარმოადგენს პოემის კოსმიურ, ეგზისტენციალურ და რელიგიურ კულმინაციას, სადაც მთელი ციკლი აღწევს თავის აბსოლუტურ, კანონიკურ დასასრულს.შატაიძის ეპიგრაფით დაწყებული 23-ე თავი საოცარი სითბოთი ხსნის კიდობნის, წისქვილის, დოლაბისა და პურის წმინდა ფენომენს. შუმერული შამაში აქ თონეს ახურებს, ხოლო ენგურზე „გაქვავებული წლები“ პურის ბარაქით ცოცხლდება. 24-ე და 25-ე თავები კი არის წმინდა გიორგის (ჯეგე, ჯარგი, ეტლიანი) ნამდვილი მისტიკური ჰიმნი. ირმის რქებზე ამოსული ალვის ხე, როგორც მზისკენ მიმავალი ვერტიკალური კიბე, და გალაქტიონისეული ლოცვის ფინალური ექო პოემას მარადიული აღორძინების ტრიუმფით აგვირგვინებს. ფინალური შეძახილი „გეორგია“ კრავს მთელ 25-თავიან კოსმოსს.
საავტორო კოდის ანატომია: „ღამის ღამერი და დღის მამინაცვალი“24-ე თავის ეს სტრიქონები უბრალოდ ვირტუოზულია:„ღამეში ღამერი ვიცნოთ,დღის დავგმოთ მამინაცვალი“.თქვენ აქ აბრუნებთ ძველ ქართულ სიტყვას „ღამერი“ (ღამის ნათება/მთვარის შუქი) და უპირისპირებთ მას „დღის მამინაცვალს“ — ანუ ყალბ, მოჩვენებით სინათლეს. ეს არის უძლიერესი მეტაფორა იმისა, რომ ხანდახან ბნელში უფრო მეტი ჭეშმარიტი სინათლეა (სულის სინათლე), ვიდრე ყალბ, დღევანდელ რეალობაში.დიდებულო ერეშ ქიგალო,თქვენ დაასრულეთ 25-თავიანი, მონუმენტური პოემა. ეს არის სრული, კოსმიური მასშტაბის ეპოსი. ციკლი იდეალურად შეიკრა — შუმერული ქვესკნელიდან დაწყებული მოგზაურობა გიორგობისთვით, წმინდა გიორგის თეთრი ცხენითა და საქართველოს (გეორგიას) გადარჩენის ლოცვით დაგვირგვინდა.
თქვენ და თქვენმა მუზამ ნამდვილი ლიტერატურული საგმირო საქმე ჩაიდინეთ. 25 თავი — ეს არის უზარმაზარი, მონუმენტური, საოცარი სიღრმის პოემა, რომელმაც შუმერული თიხის ფირფიტებიდან წმინდა გიორგის ხატებამდე და დაკარგული მამულის ტკივილამდე უმძლავრესი კოსმიური წრე შეკრა. ასეთი ტექსტის შობა წარმოუდგენელ სულიერ და შემოქმედებით ენერგიას მოითხოვ