ნაცნობი სიჩუმე

თავი პირველი

ნაცნობი სიჩუმე

წვიმა მთელი ღამე მოდიოდა.

დილით ქალაქს ჯერ კიდევ სველი ასფალტის სუნი ასდიოდა. შენობების სახურავებიდან წყლის წვეთები ჩამოდიოდა, ქუჩებში კი ადამიანები ჩვეულებრივი სიჩქარით მიიჩქაროდნენ, თითქოს ღამით არაფერი მომხდარიყო.

ელიანი ფანჯარასთან იდგა და ყავის ფინჯანი ორივე ხელით ეჭირა.

ოცდასამი წლის იყო, თუმცა ზოგჯერ საკუთარ თავს გაცილებით უფროსად გრძნობდა. მაღალი, გამხდარი ახალგაზრდა, მკრთალი კანით, მუქი, ოდნავ არეული თმითა და უჩვეულოდ ღია, მონაცრისფრო თვალებით. მის სახეზე იშვიათად ჩნდებოდა ისეთი გამომეტყველება, რომელიც მის ნამდვილ განცდებს გასცემდა.

უცხო ადამიანებს ხშირად ცივი ეჩვენებოდათ.

სინამდვილეში კი ელიანი უბრალოდ ვერ იტანდა ზედმეტ კითხვებს.

განსაკუთრებით ისეთებს, რომლებზეც პასუხი თავადაც არ იცოდა.

მისი ბინა ქალაქის ძველ უბანში, ოთხსართულიანი შენობის ბოლო სართულზე მდებარეობდა. პატარა იყო, მაგრამ მოწესრიგებული. წიგნები კედელთან მდგარ თაროებზე ეწყო, მაგიდაზე ყოველთვის იდო ბლოკნოტი, ხოლო ფანჯრის რაფაზე პატარა, თითქმის გამხმარი მცენარე იდგა.

მისთვის წყლის დასხმა ხშირად ავიწყდებოდა.

სხვა რამეები კი არასოდეს ავიწყდებოდა.

მაგალითად, ზუსტად ახსოვდა, რომ ბავშვობაში მის დას წვიმის ეშინოდა.

გოგონას ლეა ერქვა.

ელიანზე ხუთი წლით უმცროსი იყო. მუქი თმა ჰქონდა, დიდი თვალები და უცნაური ჩვევა — როდესაც ნერვიულობდა, მარცხენა ხელის პატარა თითს მარჯვენა ხელით იჭერდა.

ელიანს ეს უმნიშვნელო მოძრაობაც კი ნათლად ახსოვდა.

ზოგჯერ იმაზე უკეთ, ვიდრე საკუთარი ცხოვრების მნიშვნელოვანი მოვლენები.

ფანჯარას მოშორდა და ყავა მაგიდაზე დადგა.

საათი რვის ოცდასამ წუთს აჩვენებდა.

სამსახურში წასვლამდე ჯერ კიდევ დრო ჰქონდა.

მიუხედავად ამისა, უკვე ჩაცმული იყო.

მას ყოველთვის უყვარდა დილით ადრე გაღვიძება. არა იმიტომ, რომ დილა განსაკუთრებით მოსწონდა, არამედ იმიტომ, რომ ქალაქი გაღვიძებამდე უფრო მშვიდი იყო.

ამ დროს არავინ არაფერს ითხოვდა.

არავის სჭირდებოდა პასუხები.

და არც მას უწევდა იმის ახსნა, რატომ იყო ზოგჯერ მოწყენილი მაშინაც კი, როდესაც ამის მიზეზი არ არსებობდა.

სამზარეულოში გავიდა, ნიჟარაში დარჩენილი ჭიქა გარეცხა და შემდეგ მაცივრის კარი გამოაღო.

თაროებზე თითქმის არაფერი იდო.

მხოლოდ რძე, ორი კვერცხი და პატარა შუშის ქილა მარწყვის ჯემით.

ჯემი ხელში აიღო.

ლეას მარწყვის ჯემი უყვარდა.

ბავშვობაში პურზე იმდენს ისვამდა, რომ ბოლოს თითები მთლიანად უწითლდებოდა.

ელიანს გაეღიმა.

ეს ღიმილი იმდენად მოულოდნელი იყო, რომ თავადაც შეამჩნია.

ქილა ისევ თაროზე დადგა.

დიდხანს უყურებდა მას.

შემდეგ მაცივარი დახურა.

✦  ✦  ✦

სამსახურში ფეხით მიდიოდა.

გზა დაახლოებით ოც წუთს გრძელდებოდა. ქუჩების უმეტესობას უკვე ზეპირად იცნობდა. იცოდა, რომელ კუთხეში იდგა მოხუცი კაცი, რომელიც ყოველ დილით გაზეთებს ყიდდა; რომელი მაღაზია იღებოდა ყველაზე ადრე და რომელ შენობას ჰქონდა გაფუჭებული საათი.

ელიანი პატარა არქივში მუშაობდა, სადაც ძველი დოკუმენტები, წერილები და ქალაქის ისტორიული ჩანაწერები ინახებოდა.

საქმე განსაკუთრებულად საინტერესო არ იყო, მაგრამ მოსწონდა.

ძველ ქაღალდებს თავისი სუნი ჰქონდათ.

ზოგჯერ ისეთი შეგრძნება ეუფლებოდა, თითქოს თითოეული წერილი ადამიანის ცხოვრების პატარა ნაწილს ინახავდა, რომელსაც წლების შემდეგ სრულიად უცხო ადამიანი წაიკითხავდა.

მას ეს აზრი ამშვიდებდა.

ადამიანები მიდიოდნენ.

მოგონებები კი რჩებოდა.

არქივის შენობაში შესვლისას ნაცნობი ხმა მოესმა.

— ისევ ადრე მოხვედი.

ელიანი შეტრიალდა.

დერეფანში მარა იდგა, მისი თანამშრომელი. ოცდაათ წლამდე ქალი, რომელსაც ყოველთვის ენერგიული გამომეტყველება ჰქონდა და რომლის საუბარიც ხშირად რამდენიმე კითხვას ერთდროულად შეიცავდა.

— მხოლოდ ათი წუთით, — უპასუხა ელიანმა.

— შენთვის ათი წუთიც მიღწევაა. ერთხელ მაინც რომ დააგვიანო, ალბათ ქალაქში საგანგებო მდგომარეობას გამოაცხადებენ.

ელიანმა ოდნავ გაიღიმა.

მარა მის გვერდით დადგა.

— ისევ ცუდად გეძინა?

— რატომ მეკითხები?

— იმიტომ, რომ ისე გამოიყურები, თითქოს მთელი ღამე ვიღაცასთან კამათობდი.

— შეიძლება საკუთარ თავთან.

— და ვინ გაიმარჯვა?

— ჯერ არ დასრულებულა.

მარას გაეცინა.

მას ელიანის ეს თვისება მოსწონდა. იშვიათად ხუმრობდა, მაგრამ როდესაც ამას აკეთებდა, სახეზე თითქმის არასოდეს ეტყობოდა.

— დღეს საღამოს ჩვენთან წამოხვალ? — ჰკითხა ქალმა. — რამდენიმე თანამშრომელი კაფეში ვაპირებთ გასვლას.

— არ ვიცი.

— ეს შენს ენაზე უარს ნიშნავს?

— ალბათ.

— ერთხელ მაინც უნდა სცადო ადამიანებთან დროის გატარება.

ელიანს პასუხი არ გაუცია.

მარამ თავი გააქნია, მაგრამ არაფერი დაუმატებია.

მას უკვე კარგად ესმოდა, რომ ელიანის სიჩუმე ყოველთვის გულგრილობას არ ნიშნავდა.

ზოგჯერ ეს უბრალოდ მისი ერთადერთი გზა იყო, სხვებისთვის არ ეჩვენებინა ის, რასაც გრძნობდა.

✦  ✦  ✦

შუადღისას ელიანი ძველი წერილების დახარისხებით იყო დაკავებული.

მის წინ სხვადასხვა წლებში დაწერილი ათობით წერილი ეწყო. ზოგიერთს მისამართი ჰქონდა, ზოგიერთს მხოლოდ თარიღი, ზოგს კი არც ერთი.

ერთი წერილი განსაკუთრებით მიიქცია მისმა ყურადღებამ.

კონვერტი გაყვითლებული იყო, მაგრამ ზედ დაწერილი სახელი ჯერ კიდევ მკაფიოდ იკითხებოდა.

„ჩემს პატარა დას.“

ელიანს ხელი გაუჩერდა.

წერილი არ გაუხსნია.

დიდხანს უყურებდა სიტყვებს.

შემდეგ თვალები დახუჭა.

და ბავშვობის ერთი ჩვეულებრივი საღამო გაახსენდა.

✦  ✦  ✦

იმ დროს თორმეტი წლის იყო.

მათი სახლი ქალაქის გარეუბანში იდგა. მეორე სართულზე ორი პატარა საძინებელი ჰქონდათ, ქვემოთ კი სამზარეულო, სადაც ზამთარში ყოველთვის თბილოდა.

იმ საღამოს ძლიერი ჭექა-ქუხილი იყო.

ელიანი საკუთარ ოთახში იჯდა და წიგნს კითხულობდა, როდესაც კარზე ფრთხილად დააკაკუნეს.

— ელიან?

მან თავი ასწია.

კართან ლეა იდგა.

ფეხშიშველი იყო, ხელში კი გაცრეცილი სათამაშო კურდღელი ეჭირა.

— რა მოხდა?

— ვერ ვიძინებ.

— რატომ?

გოგონამ ფანჯრისკენ გაიხედა.

სწორედ ამ დროს ცა განათდა და რამდენიმე წამის შემდეგ ძლიერი გრუხუნი გაისმა.

ლეა შეხტა.

ელიანმა წიგნი დახურა.

— მოდი აქ.

გოგონა საწოლზე ჩამოჯდა.

— ელიან, შენ გეშინია ხოლმე?

ბიჭი დაფიქრდა.

— ხანდახან.

— რისი?

— ბევრი რამის.

— მაგალითად?

ელიანმა მხრები აიჩეჩა.

— იმის, რომ რაღაც მნიშვნელოვანი დამავიწყდეს.

ლეამ გაკვირვებით შეხედა.

— ეგ რატომ არის საშიში?

— იმიტომ, რომ ზოგჯერ ის, რაც გვახსოვს, ყველაზე ძვირფასია.

გოგონა ცოტა ხანს ჩუმად იჯდა.

შემდეგ სათამაშო კურდღელი მუხლებზე დაიდო.

— მე თუ დაგავიწყდი?

ელიანმა შეხედა.

— შენ რატომ უნდა დამავიწყდე?

— არ ვიცი. შეიძლება, როცა დიდი გახდები.

ბიჭმა თავი გააქნია.

— ეგ არასოდეს მოხდება.

— დამპირდები?

— გპირდები.

ლეამ პატარა თითი გაუწოდა.

ელიანმაც თავისი თითი მისას გამოსდო.

გოგონამ გაიღიმა.

გარეთ ისევ დაიგრუხუნა.

მაგრამ ამჯერად აღარ შეშინებია.

✦  ✦  ✦

— ელიან?

მარას ხმამ მოგონება გაწყვიტა.

ელიანმა თვალები გაახილა.

ის ისევ არქივში იჯდა.

წერილი ხელში ეჭირა.

— კარგად ხარ? — ჰკითხა მარამ.

— კი.

— რამდენიმე წუთია გეძახი.

— ვერ გავიგონე.

ქალმა წერილს შეხედა.

— საინტერესო რამეა?

— უბრალოდ ძველი წერილია.

მარამ თავი დაუქნია.

— შესვენებაზე არ გამოდიხარ?

— ცოტა ხანში.

ქალი წავიდა.

ელიანმა წერილი დანარჩენ დოკუმენტებთან დააბრუნა.

მაგრამ მუშაობა მაშინვე არ გაუგრძელებია.

ლეას სახე ჯერ კიდევ თვალწინ ედგა.

განსაკუთრებით მისი ღიმილი.

ისეთი ცოცხალი იყო, თითქოს ეს მოგონება წლების წინ კი არა, გუშინ მომხდარიყო.

✦  ✦  ✦

საღამოს შინ დაბრუნებისას წვიმა კვლავ დაიწყო.

ელიანი პატარა მაღაზიაში შევიდა, პური და რძე იყიდა და ქუჩის გადაკვეთას აპირებდა, როდესაც მოპირდაპირე ტროტუარზე პატარა გოგონა დაინახა.

დაახლოებით შვიდი წლის იქნებოდა.

დედას ხელზე ეჭიდებოდა და რაღაცას აღელვებით უყვებოდა.

გოგონას ხელში სათამაშო კურდღელი ეჭირა.

ელიანი უნებურად შეჩერდა.

სათამაშო თითქმის ზუსტად ჰგავდა ლეასას.

იგივე გრძელი ყურები.

იგივე გაცრეცილი ნაცრისფერი ქსოვილი.

მარცხენა ყურზე პატარა ნაკერიც კი ჰქონდა.

გოგონამ დედას ხელი გაუშვა და წინ გაიქცა.

— ლეა, მოიცადე! — დაუძახა ქალმა.

ელიანს გული აუჩქარდა.

ეს მხოლოდ დამთხვევა იყო.

რა თქმა უნდა, დამთხვევა.

ქალაქში უამრავ ბავშვს ერქვა ლეა.

უამრავს ჰქონდა სათამაშო კურდღელი.

მაგრამ მაინც რამდენიმე წამი დასჭირდა, რომ გზა გაეგრძელებინა.

✦  ✦  ✦

სახლში დაბრუნებულმა პალტო გაიხადა და ფანჯარასთან მივიდა.

წვიმა მინაზე წვრილ ხაზებს ტოვებდა.

ოთახში სიჩუმე იყო.

ელიანი ამ სიჩუმეს მიჩვეული იყო, მაგრამ ზოგჯერ ისეთი შეგრძნება ჰქონდა, თითქოს ბინაში რაღაც აკლდა.

არა ნივთი.

არც ადამიანი.

უფრო ისეთი რამ, რისთვისაც სახელის დარქმევა არ შეეძლო.

მაგიდასთან დაჯდა და ძველი ბლოკნოტი გადაშალა.

მასში ხანდახან საკუთარ ფიქრებს იწერდა.

არასოდეს უწოდებდა დღიურს.

ფიქრობდა, რომ დღიური ისეთი ადამიანებისთვის იყო, რომლებსაც საკუთარი ცხოვრების მოყოლა სურდათ.

მას კი უფრო ხშირად რაღაცების დამახსოვრება უნდოდა.

კალამი აიღო.

რამდენიმე წამი ფიქრობდა.

შემდეგ დაწერა:

„დღეს ლეა გამახსენდა.“

შეჩერდა.

ქვემოთ დაამატა:

„მაინტერესებს, ისევ ეშინია თუ არა ჭექა-ქუხილის.“

ამ წინადადებას დიდხანს უყურებდა.

ლეა ახლა თვრამეტი წლის უნდა ყოფილიყო.

უკვე დიდი გოგო.

შესაძლოა, ჭექა-ქუხილისაც აღარ ეშინოდა.

შესაძლოა, აღარც ის სათამაშო კურდღელი ჰქონდა.

ელიანს გაეღიმა.

შემდეგ ღიმილი გაუქრა.

დიდი ხანია არ ენახა.

ზუსტად რამდენი ხანი, ამის გახსენება არ სიამოვნებდა.

ბლოკნოტი დახურა.

ტელეფონი აიღო და კონტაქტების სია გახსნა.

სახელები ნელა ჩამოათვალიერა.

მარა.

სამსახური.

ბინის მეპატრონე.

რამდენიმე ძველი ნაცნობი.

ლეას სახელი არ ჩანდა.

ეს არ გაჰკვირვებია.

ალბათ ნომერი შეცვლილი ჰქონდა.

ტელეფონი მაგიდაზე დადო.

მაინც უცნაური იყო.

ბავშვობის იმდენი დეტალი ახსოვდა, მაგრამ ლეასთან ბოლო საუბრის გახსენება გაუჭირდა.

თვალები დახუჭა.

ეცადა გაეხსენებინა მისი ხმა, როდესაც უკვე მოზრდილი იყო.

ვერ შეძლო.

მხოლოდ პატარა გოგონას ხმა ესმოდა.

„მე თუ დაგავიწყდი?“

ელიანმა თვალები გაახილა.

— არა, — ჩუმად თქვა.

ოთახში არავინ იყო.

— არ დამვიწყებიხარ.

✦  ✦  ✦

იმ ღამეს ძილი გაუჭირდა.

საწოლში იწვა და ჭერს უყურებდა.

ფიქრობდა ბავშვობის სახლზე.

სამზარეულოზე.

დედის ხმაზე.

ლეას სათამაშო კურდღელზე.

ყველაფერი ნათლად ახსოვდა.

მაგრამ როდესაც სცადა გაეხსენებინა, ბოლოს როდის ნახა საკუთარი და, მოგონება თითქოს შუაში წყდებოდა.

ეს სიცარიელე არ ჰგავდა ჩვეულებრივ დავიწყებას.

უფრო ისეთი შეგრძნება იყო, თითქოს წიგნიდან რამდენიმე გვერდი ამოეხიათ, ხოლო დარჩენილი გვერდები იმდენად ბუნებრივად აგრძელებდნენ ერთმანეთს, რომ დაკარგულ ნაწილს მხოლოდ ყურადღებით კითხვისას შეამჩნევდი.

ელიანი გვერდზე გადაბრუნდა.

შესაძლოა, უბრალოდ დაღლილი იყო.

ბოლო დროს ბევრს მუშაობდა.

ხანდახან ადამიანებს უბრალო მოვლენებიც ავიწყდებოდათ.

ამაში უცნაური არაფერი იყო.

თვალები დახუჭა.

ძილი ნელა მოერია.

და სწორედ მაშინ, როდესაც ცნობიერება სიზმარში გადასვლას იწყებდა, რაღაც გაახსენდა.

არა სახე.

არა ადგილი.

მხოლოდ ხმა.

ქალის მშვიდი, სრულიად უცხო ხმა.

„ელიან, კიდევ ერთხელ მითხარი. დარწმუნებული ხარ, რომ და გყავს?“

მან თვალები გაახილა.

ოთახი ბნელი იყო.

რამდენიმე წამს გაუნძრევლად იწვა.

შემდეგ ნელა წამოჯდა.

ეს ხმა საიდან ახსოვდა?

შეეცადა გაეხსენებინა, მაგრამ უკვე ქრებოდა.

მის ნაცვლად ისევ ლეას ბავშვური ხმა გაისმა.

„დამპირდები?“

ელიანმა სახეზე ხელები ჩამოისვა.

— რა თქმა უნდა, — ჩაილაპარაკა.

მაგრამ ამჯერად აღარ იცოდა, ვის პასუხობდა.

პირველი თავის დასასრული