გზააბნეული ცრემლი — ლექსის მხატვრული გააზრება
არსებობს წუთები, როდესაც ადამიანის სულში უხილავი გაზაფხული დგება — ყინული დნება, დუმილი ირღვევა და გრძნობები კვლავ იწყებენ ფეთქვას. სწორედ ასეთი გარდასახვის წამია აღბეჭდილი ლექსის პირველ სტრიქონში: „სულში ყინული გალღვა“. ეს მხოლოდ შინაგანი სიცივის დასრულება კი არა, განცდათა ხელახალი დაბადებაა, თითქოს სულმა ხანგრძლივი ზამთრის შემდეგ კვლავ შეიგრძნო სიცოცხლის სუნთქვა. ამ შინაგან გარდატეხას ბუნების სურათი ეხმიანება — „მთას დაბინდული თოვლი“. მთაში თოვლიც გალღვა. ბუნება და სული ერთ უხილავ რიტმს ემორჩილებიან: იქ, სადაც ადამიანის გულში ყინული დნება, მთის თოვლიც კარგავს თავის ზამთრულ სიმტკიცეს. ამ პარალელიზმში ბუნება აღარ არის მხოლოდ პეიზაჟი — იგი ადამიანის შინაგანი სამყაროს თანაზიარი ხდება. თოვლის გალღობა და სულის გამოფხიზლება ერთიანი სულიერი მოვლენის ორ სახედ წარმოგვიდგება. მაგრამ განახლებული სულის სითბო ჯერ კიდევ ატარებს მონატრების ჩრდილს: „შენი ღიმილის ნაცვლად, მზემან გამათბო კოცნით“. რამდენი სევდა და სინაზეა ჩაქსოვილი ამ სიტყვებში — „შენი ღიმილის ნაცვლად“. თითქოს ვიღაცის არყოფნამ დატოვა სიცარიელე, რომლის შევსებასაც ახლა მზე ცდილობს. მზის კოცნა ბუნების ალერსია, უხმო ნუგეში, რომელიც ციდან ეშვება და ადამიანის სულს ეფერება. აქ მზე ადამიანურ სახეს იძენს: მისი სხივები შეხებას ემსგავსება, სითბო — კოცნას, სინათლე კი იმ სიყვარულის შორეულ გამოძახილად იქცევა, რომლის მონატრებაც ჯერ კიდევ ცოცხალია. მზე ათბობს ლირიკულ გმირს, მაგრამ მისი სხივები ვერ აუქმებს მოგონებას. პირიქით, ზოგჯერ სწორედ სითბო გვაგრძნობინებს უფრო მძაფრად იმას, რაც გვაკლია. ამიტომაც მოსდევს მზის კოცნას გულში ჩაბუდებული სევდა: „ვეტრფი მის სხივთა ალერსს და გულს ვაკვნესებ სევდით“. ამ სტრიქონებში თითქოს ორი განცდა ებრძვის ერთმანეთს და, ამავე დროს, ერთ მთლიანობად იკვრება. ლირიკული გმირი მზის სხივებს ეტრფის, მათ ალერსში სიმშვიდესა და ნუგეშს პოულობს, მაგრამ მისი გული კვლავ კვნესის. ეს კვნესა სიყვარულის ნარჩენი კი არ არის მხოლოდ — იგი იმის ნიშანია, რომ გული ჯერ კიდევ ცოცხლობს, ჯერ კიდევ შეუძლია მონატრება, ტკივილი და სილამაზის შეგრძნება. სიხარული და სევდა აქ ერთმანეთის მოწინააღმდეგეები აღარ არიან; ისინი ერთი სულის ორი ხმაა. ლექსის ფინალში კი მზერის მიმართულება იცვლება. ბუნების ალერსიდან ლირიკული გმირი საკუთარი გულისკენ ბრუნდება: „მასაც ხომ ბევრი მართებს, გზააბნეული ცრემლის“. აქ „მასაც“ გულს გულისხმობს. თითქოს ლირიკული გმირი საკუთარ გულს ესაუბრება — გულს, რომელმაც ამდენი იარა, ამდენი სევდა დაიტია და ახლა ვალდებულია, გზააბნეულ ცრემლსაც მოუსმინოს. ეს ცრემლი აღარ არის მხოლოდ თვალიდან ჩამოვარდნილი წვეთი. იგი განცდაა, რომელმაც დაკარგა თავისი გზა; უთქმელი სათქმელია, რომელსაც ვერ უპოვია ნავსაყუდელი; მონატრებაა, რომელიც კვლავ ეძებს ადგილს, სადაც შეძლებს დაღვრას და დამშვიდებას. სიტყვებში „გზააბნეული ცრემლი“ განსაკუთრებული სინაზე და სულიერი მარტოობაა ჩაქსოვილი. თითქოს ცრემლსაც სჭირდება თანაგრძნობა, თითქოს მასაც ეკუთვნის გულის ყურადღება. და თუ მზემ სხეული და სული გაათბო, გულის მოვალეობაა, საკუთარ ცრემლს არ გაექცეს — აღიაროს მისი არსებობა, მისცეს უფლება, დაიღვაროს და ამ გზით ტკივილმაც იპოვოს თავისი ნაპირი. ლექსის მხატვრული სამყარო კონტრასტებით სუნთქავს: ყინული გალღობას ელის, თოვლი მთიდან დნება, მზის კოცნა მონატრებულ ღიმილს ენაცვლება, ხოლო სითბოს მიღმა კვლავ კვნესის გული. ამ სახეებში ბუნება და ადამიანი ერთმანეთს სარკესავით ირეკლავენ. ყინულის გალღობა განახლებაა, მზის ალერსი — ნუგეში, სევდა — სიყვარულის უხილავი კვალი, გზააბნეული ცრემლი კი — ტკივილი, რომელიც ჯერ კიდევ ეძებს თავის გზას. და მაინც, ლექსის ბოლოს სასოწარკვეთა არ რჩება. მასში არის რაღაც ჩუმი, თითქმის შეუმჩნეველი იმედი: თუ სულში ყინული გალღვა, თუ მთის თოვლმაც დაკარგა ზამთრის სიმტკიცე, მაშინ შესაძლოა, გზააბნეულმა ცრემლმაც ოდესმე იპოვოს თავისი ნაპირი. შესაძლოა, გულმაც ისწავლოს, რომ სევდა მხოლოდ სატარებელი ტვირთი კი არა, მოსასმენი ხმაა. ეს არის ლექსი იმ სულზე, რომელმაც კვლავ იგრძნო სითბო, მაგრამ არ დაივიწყა ტკივილი; იმ გულზე, რომელიც მზის ალერსით თბება, თუმცა საკუთარ ცრემლს ჯერ კიდევ ვალს უხდის. და იქნებ სწორედ ეს არის მისი ყველაზე ადამიანური სათქმელი — გალღობა დავიწყებას არ ნიშნავს, სითბო კი ყოველთვის არ აქრობს სევდას. ზოგჯერ სინათლე მხოლოდ იმას გვასწავლის, როგორ შევიყვაროთ ჩვენი ტკივილიც, რათა გზააბნეულმა ცრემლმა საბოლოოდ იპოვოს გზა გულისკენ.
შეგიძლიათ გააზიაროთ მასალა, თუ მიუთითებთ ავტორს.
0 კომენტარი (კომენტარები გამორთულია)