სამშობლო

ო, საქართველო!
შენ გადარჩი!

როცა მტერი შენს ციხეებს ანგრევდა,
დედა შვილს ქართულ სიტყვას ასწავლიდა —
და ბავშვის პატარა ხელში
მთელ ლაშქარზე ძლიერი იარაღი
იდო:
დედაენა.

შენმა ასოებმა იციან, რას ნიშნავს გაქრობა,
ნუსხურმა იცის უჩუმარი ლოცვა,
მხედრულმა კი იცის —
როგორ დაწერო ხვალინდელი დღე
საუკუნეების ნანგრევებზე.

შენში ხომ სიტყვასაც აქვს სამშობლო,
ხმოვანს — თავისი ცა, თანხმოვანს — ფესვი,
და როცა ქართველი ამბობს: დედა,
თითქოს მთელი კავკასია
ერთ წამს საკუთარ გულს ისმენს.

მე მინახავს შენი დიდება —
ვეფხისტყაოსნის ფურცლებზე გაჭენებული,
თამარის ეპოქის ოქროს ჰორიზონტით განათებული;
და მინახავს შენი სირცხვილიც —
როცა ძმა საკუთარ ძმას
სამშობლოს სახელით ჭრიდა.

შენ ტკივილსაც აძლევდი გვარსა და სახელს:
ბარათაშვილის ცისფერ უფსკრულს,
ილიას — სიტყვით აღმართულ
კედელს,
ვაჟას — მთის გულში გაღვიძებულ სინდისს,
გალაკტიონის ღამეს,
რომელმაც ვარსკვლავებს ადამიანის ცრემლის გემო გაასინჯა.

და იმ უსახელო ადამიანებს,
რომელთა ჩუმი შრომით დგას ეს მიწა;
იმ ქალებს, რომელთა ხელებშიც
პური, ჩვილი და მომავალი
ერთად ეტეოდა.

საქართველო!

შენში სიმღერა მარტო ყელიდან არ ამოდის —
სვანეთის კლდიდან ბანი ჩამოდის,
კახეთის ველი მეორე ხმად იშლება,
გურიის ცა — მესამეს იჭერს.

შენ თვითონ ხარ მრავალხმიანი ჭრილობა,
რომელშიც სხვადასხვა საუკუნე მღერის
და არცერთი არ ფარავს მეორეს.

მე შენთვის მინდა არა მარტო დროშის ფრიალი,
არამედ დღე, როცა ბავშვი
საკუთარ მომავალს შიშის გარეშე დახატავს.

არ მინდა, საქართველო,
შენი სიყვარული მხოლოდ საფლავებთან ვისწავლოთ.
არ მინდა, შენი სახელი მხოლოდ ომში გავიხსენოთ.
მინდა, სიცოცხლეშიც ისე გვიყვარდე,
როგორც სიკვდილის წინ უყვართ უკანასკნელი ჰაერი.

სამშობლო მხოლოდ ის არ არის,
რისთვისაც ადამიანი კვდება —
სამშობლო ისიც არის,
რისთვისაც ადამიანმა ცხოვრება უნდა ისწავლოს!

მე არ გთხოვ უკვდავებას, საქართველო,
შენ ისედაც სიკვდილზე დიდი ხარ;
არ გთხოვ გამარჯვებას,
თუ გამარჯვება სხვისი დამცირება იქნება;
არ გთხოვ, ყველა დროშაზე მაღლა აფრიალდე —
მხოლოდ იმას გთხოვ:
შენი შვილების თვალებში
საკუთარ თავს აღარ დაემალო.

და როცა ერთხელაც,
ათასი წლის შემდეგ,
სხვა ცა გადაიშლება შენს თავზე,
როცა ჩვენი საფლავები უძველეს ფესვებად იქცევა
და დღევანდელი ტკივილები ქვაში ჩაიძინებს,
იქნებ რომელიმე ბავშვმა
ამ მიწიდან ერთი მუჭა აიღოს,
გულთან მიიტანოს და იკითხოს:

— რა ჰქვია ამ მიწას,
ასე რომ სუნთქავს?

და ქარმა უპასუხოს:

ეს ის მიწაა,
რომელსაც ერთხელ საქართველო დაარქვეს.

ეს ის მიწაა,
რომლის შვილებიც მიდიან, ბრუნდებიან, იბადებიან, კვდებიან,
მაგრამ მის სახელს
ვერასოდეს ასაფლავებენ.

საქართველო!

მე შენი შვილი ვარ —
არა იმიტომ, რომ შენს მიწაზე დავიბადე,
არამედ იმიტომ, რომ შენს ტკივილს
ჩემს მომავალშიც ვატარებ.

და სანამ ქართულად იტყვის ვინმე: დედა,
სანამ პური გაიყოფა ორად,
სანამ ერთი ხმა მეორეს სიმღერაში დაუთმობს ადგილს,
სანამ ბავშვი შენს სახელს პირველად წარმოთქვამს —

შენ არ მოკვდები.
შენ არ მოკვდები.
შენ არ მოკვდები —
შენ უკვე ადამიანებში აგრძელებ სიცოცხლეს.


---

მე შენგან მოვდივარ, როგორც მიწიდან — ცეცხლი,
როგორც საუკუნის ძარღვებში ჩარჩენილი ელვა,
შენ ჩემი პირველი ტკივილი ხარ და უკანასკნელი ნერწყვი,
რომელსაც სიკვდილის წინაც ვერ გადაყლაპავს ენა.

შენი ქარიშხალი სისხლად იღვიძებს ჩემს დაბადებულ ჯიშში,
სადაც დედის ენით ღმერთიც ქართულად ტოვებს ნიშას.
ზღვა ხარ, რომელსაც არასოდეს ჰქონია ნაპირის შიში,
რადგან შენში ჩაძირვაც კი ამოსვლას ნიშნავს.

მიხეილ ჭიჭინაძე (მიქაელი)
2026