ბურუსი

პროლოგი - ადგილი დროის მიღმა

არ არსებობდა არც დღე და არც ღამე.
არც ვარსკვლავები.
არც მზე.
მხოლოდ ბურუსი.
ის უსასრულოდ მიედინებოდა ყველა მიმართულებით, თითქოს თავად რეალობის ქსოვილი დაშლილიყო და მის ადგილას რძისფერი ნისლი დარჩენილიყო.
იქ არ არსებობდა დრო.
შესაბამისად, არ არსებობდა წარსული, აწმყო და მომავალი.

სწორედ ამ უცნაურ სივრცეში ერთმანეთის პირისპირ აღმოჩნდნენ ექვსი ადამიანი, რომელთა გონებამ სხვადასხვა ეპოქაში კაცობრიობის გზა შეცვალა.

პირველი იყო ლეონარდო და ვინჩი.
მის გვერდით იდგა ნიკოლა ტესლა.
შემდეგ გამოჩნდა ალბერტ აინშტაინი.
მათ შეუერთდნენ სტივ ჯობსი, ბილ გეიტსი და ილონ მასკი.

ყველას ერთი და იგივე კითხვა აწუხებდა:

რატომ იყვნენ აქ?

ბურუსმა პასუხი არ გასცა.

თავი I 

- რა არის გენიოსი?

პირველი ლეონარდო ალაპარაკდა.

- ადამიანები გენიოსს განსაკუთრებულ არსებად მიიჩნევენ. მე კი ვფიქრობ, რომ გენიოსი მხოლოდ ის არის, ვინც სხვებზე მეტ კითხვას სვამს.

- ვეთანხმები, - თქვა აინშტაინმა. - წარმოსახვა ცოდნაზე მნიშვნელოვანია, რადგან ცოდნა შეზღუდულია.

ჯობსმა ჩაიღიმა.

- არა. წარმოსახვაც არასაკმარისია. საჭიროა გამბედაობა. მილიონობით ადამიანს აქვს იდეა, მაგრამ ძალიან ცოტას აქვს ძალა, რომ ის რეალობად აქციოს.

- იდეა ღირებულებას მხოლოდ მაშინ იძენს, როცა მილიონობით ადამიანს ეხმარება, - დაამატა გეიტსმა.

- ან როცა ცივილიზაციას ახალ საფეხურზე აჰყავს, - თქვა მასკმა.

ტესლა ჩუმად უსმენდა.

ბოლოს თქვა:

- გენიოსი არც ცოდნაა, არც წარმოსახვა და არც გამბედაობა.

ყველამ მისკენ გაიხედა.

- მაშინ რა არის?

ტესლამ ბურუსისკენ მიუთითა.

- უნარი, მოისმინო ის, რასაც სამყარო ჩურჩულებს.

თავი II

 
- კაცობრიობის მომავალი

ბურუსში უეცრად დედამიწა გამოჩნდა.
ლურჯი, ცოცხალი, მშვენიერი.
შემდეგ მის გვერდით მარსი.
შემდეგ მთვარე.
შემდეგ ათასობით პლანეტა.

მასკი წინ წავიდა.

- კაცობრიობა ვარსკვლავთა ცივილიზაციად უნდა იქცეს.

- რატომ? - ჰკითხა ლეონარდომ.

- რადგან ერთ პლანეტაზე დარჩენა რისკია.

- გადარჩენისთვის? - იკითხა აინშტაინმა.

- დიახ.

ლეონარდომ თავი გააქნია.

- გადარჩენა დიდი მიზანი არ არის. სიცოცხლე მხოლოდ არსებობისთვის არ არსებობს.

- მაშინ რისთვის? - ჰკითხა ჯობსმა.

- შესაქმნელად.

ტესლამ დაამატა:

- სამყარო თითქოს ცდილობს საკუთარი თავი შეიცნოს. ჩვენ კი მისი ინსტრუმენტები ვართ.

- ანუ ადამიანები სამყაროს ნერვული სისტემის ნაწილები ვართ? - თქვა გეიტსმა.

- შესაძლოა, - უპასუხა აინშტაინმა.

თავი III

 - ხელოვნური ინტელექტი

ბურუსის შუაგულში უცნაური არსება გაჩნდა.
იგი ადამიანის ფორმას ჰგავდა, მაგრამ მთლიანად სინათლისგან შედგებოდა.

- ეს მომავალია? - იკითხა ლეონარდომ.

- ალბათ, - თქვა მასკმა.

- მანქანა?

- უფრო მეტი.

გეიტსმა ყურადღებით შეხედა.

- ცოდნის დამუშავებაში ის ადამიანზე სწრაფი იქნება.

ჯობსმა იკითხა:

- მაგრამ ექნება თუ არა ოცნება?

სიჩუმე ჩამოვარდა.

აინშტაინმა თქვა:

- ინტელექტი არ არის ცნობიერება.

- რა განსხვავებაა? - ჰკითხა მასკმა.

- ინტელექტი პასუხებს პოულობს.
 ცნობიერება კითხვებს ქმნის.

ლეონარდოს თვალები გაუბრწყინდა.

- სწორედ ამიტომ არის ადამიანი უნიკალური.

თავი IV

 - ღმერთი და მეცნიერება

უეცრად ბურუსში ვარსკვლავების უსასრულო მდინარე გამოჩნდა.
გალაქტიკები იბადებოდნენ და კვდებოდნენ.
ყველა ჩუმად უყურებდა.

აინშტაინმა დაარღვია სიჩუმე.

- მთელი ცხოვრება მჯეროდა, რომ სამყაროში ღრმა წესრიგი არსებობს.

- ღმერთს გულისხმობ? - იკითხა ჯობსმა.

- არა ადამიანურ ღმერთს.
უფრო დიდს.

ტესლამ თავი დაუქნია.

- მეც ასე ვფიქრობდი. სამყაროში არსებობს ინტელექტი, რომელსაც ჯერ ვერ ვხედავთ.

- ან ჩვენ ვართ მისი ნაწილი, - თქვა ლეონარდომ.

მასკმა გაიცინა.

- საინტერესოა, რომ ტექნოლოგიამ რაც უფრო წინ წაგვწია, მით უფრო ბევრი საიდუმლო დაგვიტოვა.

- რადგან ცოდნა ჰორიზონტს ჰგავს, - უპასუხა გეიტსმა.
- რაც უფრო უახლოვდები, მით უფრო შორს გადადის.

თავი V

 - ბურუსის გული

მოულოდნელად ბურუსმა ფორმა შეიცვალა.
ნისლი შუაზე გაიყო.
შიგნით გამოჩნდა უზარმაზარი კარი.
შავი.
უსასრულო.
კარი ნელა გაიღო.
მის მიღმა არ იყო სიბნელე.
არც სინათლე.
იქ მხოლოდ თვალები ჩანდა.
მილიარდობით თვალი.
ისინი უყურებდნენ.
ყველას.
ყველა ეპოქას.
ყველა ადამიანს.
ყველა აზრს.

ჯობსმა ჩურჩულით თქვა:

- ეს რა არის?

პასუხი არავის ჰქონდა.
მაგრამ უეცრად ხმა გაისმა.
ხმა, რომელიც ერთდროულად ყველა მხრიდან მოდიოდა.

- თქვენ ეძებდით სამყაროს საიდუმლოს.

- ვინ ხარ? - ჰკითხა ტესლამ.

- დამკვირვებელი.

- ღმერთი? - იკითხა აინშტაინმა.

- არა.

- მაშინ რა?

ხმა გაჩუმდა.
შემდეგ თქვა:

- თქვენ.

ფინალი 

- უკანასკნელი გამოცხადება

უეცრად ექვსივემ საკუთარი ცხოვრება დაინახა.
შემდეგ მთელი კაცობრიობის ისტორია.
შემდეგ ყველა მომავალი.
შემდეგ ყველა შესაძლო მომავალი.
შემდეგ ყველა შესაძლო სამყარო.
და ბოლოს მათ გაიგეს სიმართლე.
სამყარო არ არსებობდა დამოუკიდებლად.
იგი არსებობდა იმიტომ, რომ ვიღაც აკვირდებოდა.
მაგრამ ეს „ვიღაც“ ერთი არსება არ ყოფილა.
ეს იყო ყველა ცნობიერება ერთად.
ყველა ადამიანი.
ყველა მოაზროვნე.
ყველა ბავშვი.
ყველა ოცნება.
ყველა კითხვა.
სამყარო იყო უზარმაზარი სარკე, რომელიც საკუთარ თავს აკვირდებოდა.
და როდესაც ეს სიმართლე გაიგეს, ბურუსმა დაშლა დაიწყო.
ვარსკვლავები ქრებოდნენ.
გალაქტიკები დნებოდნენ.
დრო იშლებოდა.

ლეონარდომ უკანასკნელად შეხედა დანარჩენებს.

- მაშ, ბოლოს რა რჩება?

ტესლამ გაიღიმა.
აინშტაინმა თვალები დახუჭა.
ჯობსმა შორს გაიხედა.
გეიტსი ჩაფიქრდა.
მასკი ვარსკვლავებს უყურებდა.

მაშინ ხმა კვლავ გაისმა:

- როდესაც უკანასკნელი კითხვა დაისმება, ახალი სამყარო დაიბადება.

- და რა არის უკანასკნელი კითხვა? - იკითხა ლეონარდომ.

სიჩუმე.
უსასრულო სიჩუმე.

შემდეგ ბურუსის ცენტრში პატარა ნათება გაჩნდა.
ის ნელა იზრდებოდა.
სანამ მთელ რეალობას არ მოედო.
და იმ წამს, როდესაც ყველაფერი თეთრმა სინათლემ შთანთქა, ექვსივემ ერთდროულად მოისმინა ჩურჩული:

„ხოლო თუ თავად სამყარო მხოლოდ ვიღაცის ფიქრია... მაშინ ვის ესიზმრება იგი?“

შემდეგ ყველაფერი გაქრა.
მაგრამ ბურუსის სიღრმეში თითქოს ვიღაცამ თვალები გაახილა.

ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი )
2026 წ.