ფრჩხილი

ნოველა

ირლანდიის დასავლეთით, იქ, სადაც ქარი ზღვის მარილს მინდვრებზე ფქვილივით აცრიდა და სადაც საღამოები დაღლილი ბერებივით ჩამოსხდებოდნენ ბორცვებზე, იდგა პატარა სოფელი. სოფელი ისეთი ძველი იყო, თითქოს ღმერთს მისი სახელი ერთხელ ქვის დაფაზე დაეწერა და მერე თავადაც დავიწყებოდა.

ამ სოფელში ცხოვრობდა მოხუცი კაცი - შონ ო'ბრაიენი.

თეთრი წვერი ჰქონდა. არა უბრალოდ თეთრი - ისეთი თეთრი, თითქოს ზამთარს თავისი უკანასკნელი თოვლი მის ნიკაპზე დაემალა.

შონი მუშა იყო. შავი მუშა.
ყოველ დილით შავი სამუშაო ტანსაცმელი ეცვა და ქვებს ეზიდებოდა. ზოგჯერ გზას არემონტებდა, ზოგჯერ სხვის ღობეს ამაგრებდა, ზოგჯერ კი ჭაობიდან ტორფი ამოჰქონდა. 

სოფელში ამბობდნენ:
- შონი თუ ერთ დღეს არ იმუშავებს, მზე ამოვა და ვერ მიხვდება, რა უნდა ქნას.

ბუზღუნა კაცი იყო.
წვიმას უბუზღუნებდა.
მზეს უბუზღუნებდა.
ძროხას უბუზღუნებდა.

თვითონ ღმერთსაც კი ზოგჯერ ისე ელაპარაკებოდა, თითქოს ძველი მეზობელი ყოფილიყო.

- აბა, უფალო, დღეს რაღა ქარია ეს? ხომ იცი, მუხლები მტკივა...

მაგრამ საღამოს, როცა ეკლესიის ზარი ჩამოჰკრავდა, პირველი სწორედ შონი იხდიდა ქუდს და გულზე ჯვარს იწერდა.
მისი რწმენა გარედან უხეში იყო, შიგნიდან კი - ჩუმი სანთელი.

ერთხელ სოფელში ახალგაზრდა ქვრივი ქალი ჩამოვიდა.
მერი ერქვა.
მერის თვალები ჰქონდა.
არა ლურჯი.
არა მწვანე.
არამედ ისეთი ფერის, როგორიც აქვს იმედს, როცა უკვე თითქმის მოკვდა და მაინც სუნთქავს.

შონი მას ხშირად ხვდებოდა გზაზე.
თავიდან არაფერს ეუბნებოდა.
მხოლოდ ბუზღუნებდა.

- ისევ წვიმაა...
- ისევ ქარია...
- ისევ ცხოვრებაა...
ქალი კი იღიმოდა.

ერთ დღეს მერის კალათიდან ვაშლები გადმოცვივდა.
შონი დაიხარა.
მუხლები ეტკინა.
ზურგი ეტკინა.
სუნთქვა შეეკრა.
მაგრამ მაინც აკრიფა.
მერიმ მადლობა გადაუხადა.

იმ დღეს მოხუცის გულში რაღაც უცნაური მოხდა.
გული თითქოს ძველი კარადა აღმოჩნდა, რომლის ყველაზე ქვედა უჯრაში ვიღაცას გაზაფხული დაემალა.
მას მერე შონი ყოველ დილით უფრო ადრე დგებოდა.
წვერს ივარცხნიდა.
ტანსაცმელს ასუფთავებდა.
თუმცა ამას არავის უმხელდა.

კაცმა შეიძლება ქვის ლოდები ასწიო, მაგრამ საკუთარი სიყვარული ვერ ასწიო - ზოგჯერ ძალიან მძიმეა.

სოფლის მღვდელმა ერთხელ უთხრა:

- შონ, მოხუცი ხარ, მაგრამ თვალები ახალგაზრდას გიგავს.
შონმა ჩაიბურტყუნა:
- თვალები არ ბერდება, მამაო. მხოლოდ სხეული იღლება.
მღვდელმა არაფერი უპასუხა.
რადგან ზოგჯერ სიბრძნე ისეთია, როგორც ჩიტი - ხელში რომ დაიჭირო, მოკვდება.

წლები მიდიოდა.
ზღვა კვლავ ღრიალებდა.
ქარი კვლავ მწყემსავდა ღრუბლებს.
მერი კვლავ იღიმოდა.
შონი კვლავ მუშაობდა.
მაგრამ ერთ შემოდგომას ქალი მძიმედ დაავადდა.
სოფელში ექიმი არ იყო.
არც წამალი.
არც სასწაული.
მხოლოდ ლოცვა.
მხოლოდ ცრემლები.
მხოლოდ იმედი.
და იმედიც ზოგჯერ ისეთია, როგორც სანაპიროზე დახატული სახლი - პირველი ტალღა და აღარ არსებობს.

მერი გარდაიცვალა.
იმ საღამოს შონი ეკლესიაში შევიდა.
არავის შეუხედავს მისთვის.
მხოლოდ ქრისტეს ხატს.
მოხუცი მუხლებზე დაეცა.
ტიროდა.
დიდი კაცის ტირილი მძიმეა.
ისეთი მძიმე, როგორც ზარი, რომელიც საკუთარ ხმას გლოვობს.
მისი ცრემლები იატაკზე ეცემოდა.
თითოეული ცრემლი პატარა ნავი იყო, რომელსაც გული მიჰქონდა უცნობ ნაპირთან.

- რატომ წაიყვანე? - ჩურჩულებდა.
- რატომ?

ეკლესია დუმდა.
ქვებიც დუმდნენ.
ღმერთიც დუმდა.
მაგრამ ზოგჯერ დუმილი პასუხია, რომელიც სიტყვებზე დიდია.

იმ ღამით შონი სოფლის სასაფლაოზე წავიდა.
ქარი ქროდა.
წვიმა მოდიოდა.
ცა დახეული მღვდლის მოსასხამს ჰგავდა.
მოხუცმა ჯიბიდან პატარა ფრჩხილი ამოიღო.
ძველი.
ჟანგიანი.
ეს ფრჩხილი წლების წინ მერის გარდაცვლილ ქმარს ეკუთვნოდა.
ერთხელ ღობის შეკეთებისას მიწაში ეპოვა და მას შემდეგ თან ატარებდა.
არ იცოდა რატომ.
ახლა მიხვდა.
ფრჩხილი ხელში დაიჭირა.
უცნაური რამ არის ფრჩხილი.
პატარაა.
მაგრამ მთელ სახლს აჩერებს.
ადამიანიც ასეა.
პატარაა.
მაგრამ სიყვარულით მთელ სამყაროს ამაგრებს.
შონმა ფრჩხილი მერის საფლავის ჯვარში ჩააჭედა.

ერთი დარტყმით.
მეორეთი.
მესამეთი.

და მერე ჩურჩულით თქვა:

- სიყვარულიც ფრჩხილია. არ ჩანს, მაგრამ ყველაფერს აკავებს, რომ არ დაიშალოს.
მის სახეზე ცრემლები და წვიმა ერთმანეთში აირია.
ვერავინ გაარჩია, სად მთავრდებოდა ცა და სად იწყებოდა მისი გლოვა.

გავიდა წლები.
მოხუცი კიდევ უფრო დაბერდა.
წვერი უფრო გათეთრდა.
მაგრამ კვლავ მუშაობდა.
კვლავ ბუზღუნებდა.
კვლავ ლოცულობდა.
ერთ დილით კი აღარ გამოჩენილა.
სოფლის ხალხმა იგი მერის საფლავთან იპოვა.
მშვიდად იჯდა.
თვალები დახუჭული ჰქონდა.
სახეზე ღიმილი.
თითქოს ვიღაცას ელაპარაკებოდა.
იქვე, ჯვარზე, ისევ ეკიდა პატარა ფრჩხილი. დაღლილი.
მაგრამ მტკიცე.
როგორც თავად შონი.

და მას შემდეგ სოფელში ამბობდნენ:

- ღმერთი დიდ სასწაულებს ვარსკვლავებით არ აკეთებს. ზოგჯერ მხოლოდ ერთი მოხუცი მუშით აკეთებს. ზოგჯერ კი - ერთი პატარა ფრჩხილით.
ხოლო როცა ქარი სასაფლაოს გადაუვლიდა, ბალახები ირხეოდნენ და ხალხს ეჩვენებოდა, რომ მიწის სიღრმიდან თეთრწვერა მოხუცის ხმა ამოდიოდა:

- იმუშავე.
გიყვარდეს.
იტირე.
ილოცე.

და თუ ცხოვრება დაიშლება, შენ მაინც იყავი ფრჩხილი. რადგან ზოგჯერ მთელი სამყარო სწორედ ერთ პატარა ფრჩხილზეა დამაგრებული.

ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი )
2026 წ.