რაჭა

სოფელი, სადაც დრო ჯერ კიდევ თბილი იყო
თლუღში, ნაქერალას ჩრდილში, იდგა ძველი სახლი.
სახლი, რომელსაც კედლები კი არ ჰქონდა - მოგონებები ჰქონდა შენახული.
მის აივნებს წინაპრების ხმები ახსოვდა, მის კერას კი ოჯახის ლოცვები.
ეზოში ძველი კაკლის ხე იდგა.
ამბობდნენ, ბესარიონის ბაბუამ დარგოო.
ხე დაბერებულიყო, ტოტები დამძიმებოდა, მაგრამ ყოველ გაზაფხულზე ისევ ისხამდა ახალ ფოთოლს, თითქოს ჩუმად ამბობდა:
„ფესვები თუ ცოცხლობს, წარსული არასდროს კვდება.“
სოფელში ამბობდნენ, ამ ხეს ოჯახის ყველა საიდუმლო ახსოვსო.
ბესარიონი კი ხშირად იჯდა მის ჩრდილში და ამბობდა:
- მიწა მხოლოდ მოსავალი არ არის. მიწა ადამიანის კვალს ინახავს.
ამ სიტყვებით გაიზარდა.
ამიტომაც მთელი ცხოვრება ვენახს უვლიდა.
მის ხელებზე წლები ეწერა.
ნაოჭები პატარა გზებივით იყო - გზები, რომლებზეც მისი ცხოვრება გაევლო.
თამარი ხშირად უყურებდა მის ხელებს და ღიმილით ამბობდა:
- ამ ხელებს ბევრი რამ გაუკეთებია.
ბესარიონი პასუხობდა:
- მთავარია, სიყვარულით გააკეთეს.
თამარი კერის მცველი იყო.
მისი ძველი ქოთანი კი ოჯახის მოგონება.
როცა ლობიოს ამზადებდა, ამბობდა:
- საჭმელს კი არ ვამზადებთ, ოჯახს ვამზადებთ.
მისთვის სუფრა მხოლოდ საჭმელი არ იყო.
ეს იყო ადგილი, სადაც წარსული და აწმყო ერთად სხდებოდნენ.
ერთ დღეს მათი შვილიშვილი მიშა ქალაქიდან დაბრუნდა.
ქალაქმა ბევრი რამ მისცა, მაგრამ სიმშვიდე წაართვა.
იქ ბევრი ადამიანი იყო, მაგრამ ცოტას ჰქონდა დრო ერთმანეთისთვის.
ბევრი ხმა ისმოდა, მაგრამ იშვიათად ისმოდა გულწრფელი სიტყვა.
როცა მიშა ეზოში შევიდა და კაკლის ხეს შეეხო, უცნაური შეგრძნება დაეუფლა.
თითქოს რაღაც ძველი ისევ ელოდა.
თამარმა არაფერი ჰკითხა.
ზოგჯერ ადამიანს კითხვები კი არა, სახლი სჭირდება.
უბრალოდ სუფრაზე დაუდო ლობიო და ბესარიონის ლორი.
მიშამ დიდხანს უყურა სუფრას და ჩუმად თქვა:
- ბებო, თითქოს რაღაც დავკარგე და ახლა ვიპოვე.
მეორე დღეს ბესარიონმა მიშა ვენახში წაიყვანა.
ძველ ვაზს ხელი გადაუსვა.
- იცი, შვილო, მეგონა, მე ვზრდიდი ამ ვაზს.
გაჩერდა.
- ახლა ვხვდები, რომ ამ წლების განმავლობაში ისიც მზრდიდა. მასწავლიდა მოთმინებას, ფესვების ერთგულებას და დროის პატივისცემას.
მიშა ჩუმად იდგა.
იმ წამს პირველად მიხვდა, რომ ზოგი ცოდნა წიგნებში არ იწერება.
ის მიწაში, ხელებში და ადამიანების ცხოვრებაში ინახება.
მაგრამ მიშას ჯერ კიდევ არ ესმოდა ამ ადგილის ფასი.
ერთ საღამოს, როცა კაკლის ხის ქვეშ ისხდნენ, მან სოფელს გადახედა და თქვა:
- ბაბუ, აქ არაფერი ხდება.
ბესარიონმა შეხედა.
- რას გულისხმობ?
მიშამ მხრები აიჩეჩა.
- ეს ადგილი წარსულში ცხოვრობს.
ბესარიონს არ ეწყინა.
მხოლოდ გაიღიმა.
- შეიძლება მართალი ხარ, შვილო. აქ ბევრი რამ წარსულში ცხოვრობს.
ცოტა ხანს გაჩუმდა.
- მაგრამ ზოგჯერ სწორედ წარსული გვაჩვენებს, ვინ ვართ.
მიშას მაშინ ეს სიტყვები ბოლომდე არ გაუგია.
მას ეგონა, ცხოვრება მხოლოდ წინ იყო - ქალაქებში, დიდ შენობებში და მუდმივ მოძრაობაში.
არ იცოდა, რომ ზოგჯერ ადამიანი წინსვლას მაშინ იწყებს, როცა უკან ბრუნდება საკუთარ ფესვებთან.
ერთ დღეს მიშამ ძველი ხის ყუთი იპოვა.
შიგნით ბესარიონის ძველი რვეული იდო.
ფურცლები გაყვითლებული იყო.
იქ ეწერა ვაზის ჯიშები, ჩანახატები, ღვინის სახელები და გეგმები.
ეს იყო ოცნება, რომელიც არასდროს შესრულებულა.
- ბაბუ, ეს რა არის?
ბესარიონმა რვეულს დახედა.
დიდხანს ჩუმად იყო.
- ჩემი ოცნება.
მიშამ გაოცებით შეხედა.
- და რატომ არ გააკეთე?
ბესარიონმა ვენახს გახედა.
- ახალგაზრდობაში მინდოდა ისეთი ღვინო შემექმნა, რომელსაც ყველა გაიცნობდა.
გაეღიმა.
- მაგრამ ცხოვრებამ სხვა რამ მომცა. ოჯახი, შვილები, პასუხისმგებლობები...
ხმა ჩაუწყდა.
- ზოგჯერ ადამიანს თავისი ოცნების გვერდზე გადადება უწევს, რათა სხვისი ცხოვრება ააშენოს.
შემდეგ დაამატა:
- მაგრამ ოცნება არასდროს კვდება. ის ელოდება იმას, ვინც გააგრძელებს.
მიშამ პირველად დაინახა ბაბუა არა მხოლოდ როგორც ძლიერი მოხუცი.
დაინახა ადამიანი, რომელსაც თავისი დაკარგული სურვილებიც ჰქონდა.
ადამიანი, რომელსაც ბევრი რამ ჰქონდა დათმობილი სიყვარულისთვის.
იმ ზამთარს ბესარიონი წავიდა.
მაგიდაზე დარჩა მისი ჩაის ჭიქა.
სკამზე - ძველი ჩოხა.
კედლებზე - მისი ჩუმი ხმა.
სახლში დარჩა სიჩუმე, რომელიც მის არსებობას ინახავდა.
მიშას ბესარიონის დანა გადასცეს.
- ეს შენთვის დატოვა.
წლები გავიდა.
მიშა ისევ დაბრუნდა კაკლის ხესთან.
დანა ხელში აიღო და პატარა ნერგი დარგო.
შემდეგ ბაბუის ძველი რვეული გახსნა.
პირველად აღარ იგრძნო, რომ უბრალოდ სახლში ბრუნდებოდა.
მიხვდა, რომ თვითონ გახდა იმ სახლის გაგრძელება.
ის აგრძელებდა არა მხოლოდ ვენახს.
ის აგრძელებდა ოცნებას.
მაშინ მიხვდა:
ადამიანი სახლებსა და ნივთებს კი არ ტოვებს.
ის ტოვებს ხელების სითბოს, სიტყვებს და სიყვარულს.
ტოვებს იმას, რაც წლების შემდეგაც აგრძელებს ცხოვრებას.
ნაქერალას ქვეშ ძველი სახლი ისევ იდგა.
არა იმიტომ, რომ ქვა და ხე იყო ძლიერი...
არამედ იმიტომ, რომ მის კედლებში ჯერ კიდევ ცხოვრობდა იმ ადამიანების სითბო, რომლებმაც იქ სიყვარული დატოვეს.
რადგან ზოგი ადამიანი არ ქრება.
ისინი ფესვებად იქცევიან.
და სანამ ვინმე მათ სიყვარულს გაიხსენებს, ისინი ისევ აგრძელებენ ცხოვრებას.

ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი )
2020 წ.