ავეჯის ბოლო დღე

ადამიანები ამბობენ:

შესაღებია.
გადასაყრელია.
ძველია.
მძიმეა.

მაგრამ მაგიდას ახსოვს მზე.

მაგიდა საკუთარ ხეს იხსენებს.

არა ტყეს.

ერთ კონკრეტულ ხეს.

იმ დილის სიჩუმეს,
როცა ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო
და ქარი მის ტოტებში
საკუთარ სახელს ეძებდა.

მას ახსოვს ცა,
მაგრამ მიწაც ახსოვს.

ეს ყველაზე უცნაური რამაა ხეებში -
რაც უფრო მაღლა იზრდებიან,
მით უფრო ღრმად
მიდიან საკუთარ თავში.

ხის სიმაღლე მიწის ზემოთ
მისი ნახევარი ამბავია.
მეორე ნახევარი
სიბნელეშია.

ფესვები ტოტებს ჰგვანან,
რომლებსაც ცისკენ წასვლა
გადააფიქრებინეს.
ხე, რომელიც ცაში
ათი მეტრით დგას,
მიწის ქვეშაც
საკუთარ სამყაროს აშენებს.

და შეიძლება სწორედ ამიტომ
დგას ასე მშვიდად.
მას არ ეშინია ქარის.
მან იცის -
რაც უფრო დიდი ხარ ზემოთ,
მით უფრო დიდი უნდა იყო ქვემოთ.

ადამიანი ამას ვერ სწავლობს.
ის ცდილობს
ყველას დაანახოს თავისი სიმაღლე,
მაგრამ მალავს ფესვებს.

ამბობს:

მე აქამდე მოვედი.

და არ ამბობს:

აქამდე
რამ მიმიყვანა.

ახლა მაგიდა ოთხ ფეხზე დგას.
ადამიანები მასზე ჭიქებს აწყობენ.
წიგნებს.
პურს.
დავიწყებულ წერილებს.
ზოგჯერ ხელებსაც.
მაგრამ ვერავინ ხედავს
მის მიწისქვეშა ნაწილს.
ვერავინ ხედავს იმ ფესვებს,
რომლებიც ოდესღაც
მის სხეულში ცხოვრობდნენ.

ღამით,
როცა ოთახი ცარიელდება,
მაგიდა ნელა იბრუნებს რგოლებს.

ერთი წელი.
მეორე.
მესამე.
მეათე.
მეოცე.

და ყოველ რგოლში
ტყე ბრუნდება.

ერთ რგოლში - წვიმა.
მეორეში - ზაფხული.
მესამეში - ჩიტი.
მეოთხეში - ელვა.
მეხუთეში - ადამიანი,
რომელმაც ჯერ კიდევ არ იცოდა,
რომ ერთ დღეს
ამ ხეს მოჭრიდა.

მაგიდა არაფერს ეუბნება.
ხესაც ხომ არ უთქვამს
ადამიანისთვის:

ერთ დღეს
შენზე დავდგები.
უბრალოდ გაიზარდა.
ფესვები მიწაში გაუშვა
იმავე სიგანით,
რა სიგანითაც ცაში
ტოტები გაშალა.

და აქ არის ხის ყველაზე დიდი ფილოსოფია:

არ არსებობს სიმაღლე
სიღრმის გარეშე.

ყველაფერი,
რაც დიდად ჩანს,
დიდხანს იყო დამალული.

მთას მიწის ქვეშაც აქვს სიმაღლე.
ადამიანს წარსულში.
სიტყვას - დუმილში.
ხეს - ფესვებში.
მაგიდას - მოგონებაში.

დილით ისევ მაგიდაა.
ოთხი ფეხი.
ძველი ზედაპირი.
ნაკაწრები.
დაღვრილი ყავის ლაქა.

ადამიანები ამბობენ:

შესაღებია.
გადასაყრელია.
მაგრამ ვერ ხვდებიან -
ის, რასაც გადასაყრელს ეძახიან,
ერთ დროს ცოცხალი იყო.
და რასაც ცოცხალს ეძახიან,
ერთ დღეს შეიძლება
საკუთარ თავში
მაგიდად დარჩეს.

ღამე ისევ მოდის.
ოთახი ცარიელდება.
მაგიდა ჩუმდება.
და სადღაც,
მისი ხის სიღრმეში,
ფესვები ისევ იზრდებიან.
მიწას კი,
რომელმაც ისინი ოდესღაც დაიტია,
ჯერ კიდევ ახსოვს
ხის ნამდვილი ზომა.

ზემოთ რამდენიც იყო -
ქვემოთაც იმდენი.

მხოლოდ ადამიანებმა
დაივიწყეს გაზომვა
იქიდან,
სადაც ხე მთავრდებოდა.

ხოლო ხემ იცოდა:

იქ, სადაც ტოტები მთავრდება,
ადამიანის თვალსაზრისით,
ხის ცხოვრება კი არ მთავრდება -
იქ იწყება მისი ფესვები.

და დილით,
როცა ოთახში პირველი ადამიანი შემოდის,
მაგიდა ისევ დგას.
მაგრამ იმ ღამეს,
სანამ ყველას ეძინა,
ოთახში მთელი ტყე იდგა.
და ყველაზე დიდი ხე
ჯერ კიდევ
მიწის ქვეშ იყო.


ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი )
2024 წ.