დაცინე პოეტს!
პოეტი მოკვდა. არა. ჯერ ნუ გაიხარებ. ლექსი დაწერა. ეს უფრო მძიმე ამბავია. მაგიდაზე თავი დაედო, გვერდით ცივი ჩაი, ფანჯარასთან წვიმა, ტელეფონში - არავინ, ვისაც მისი დარდი აინტერესებდა, და რვეულში ეწერა: მე სამყარომ ვერ გამიგო. სამყარო კი იმ წუთას საკუთარი გადასახადების გადახდით იყო დაკავებული. რა უხერხული კაცია, ეს პოეტი. სამყაროსგან ითხოვს, რომ მის დარდს მნიშვნელობა ჰქონდეს. თითქოს ტკივილი ავტომატურად ხელოვნებად იქცევა, თუ მას ბოლოს წერტილი დაარტყი. --- დაცინე პოეტს! ნახე, როგორ დგას სარკესთან და საკუთარ თვალებში უფსკრულს ეძებს. იპოვა. შვიდი ლარი დაუჯდა და მაინც უფსკრულია. ამბობს: - მე მარტო ვარ. არავინ ეუბნება, რომ მარტოობა ზოგჯერ უბრალოდ ადამიანებისგან გაქცევის ძვირადღირებული სახელია. ამბობს: - არავის ვჭირდები. და მაშინვე ამოწმებს, რამდენმა ნახა მისი ლექსი. --- დაცინე რომანტიკოსს. მას უყვარს მთვარე, რადგან მთვარეს პასუხის გაცემა არ შეუძლია. უყვარს შორეული ქალი, რადგან შორეული ქალი არასოდეს ეტყვის: - შენთან ცხოვრება არ მინდა. უყვარს დაკარგული სიყვარული, რადგან დაკარგულს იდეალურად აქცევს. ცოცხალი ადამიანი რთულია. მკვდარი სიყვარული - სრულყოფილი. აი, ამიტომაცაა ამდენი ლექსი საფლავზე დაწერილი. საფლავი საუკეთესო მკითხველია: არ გეწინააღმდეგება. --- დაცინე ბოღმიან პოეტს. მას სჯერა, რომ ნამდვილი პოეტი მხოლოდ თვითონ არის. სხვა პოეტი თუ ცნობილია - მისი ლექსები არაფრად ვარგა. თუ ჯილდო მიიღო - სისტემამ გააპიარა. თუ მკითხველი ჰყავს - მასა მოატყუა. თუ ფული იშოვა - ხელოვნება გაყიდა. თუ ვერავინ იცნობს - ამბობს: მე ჯერ არ გამიგეს. მისთვის ყველა სხვა პოეტი ან უვიცია, ან გაყიდული, ან ზედაპირული, ან უბრალოდ ისეთი, რომელსაც „ნამდვილი პოეზიის“ არაფერი გაეგება. და თუ ვინმემ უთხრა: - იქნებ უბრალოდ შენ არ მოგწონს მისი ლექსი? პასუხობს: - არა. ის ცუდი პოეტია. აი, რა მარტივია გენიოსობა: საკუთარ თავს მაღლა აყენებ და ყველას დანარჩენს ქვემოთ ასაფლავებ. --- დაცინე პოეტს, რომელიც ყოველ დილით თავის ტკივილს ახალ სახელს არქმევს. დღეს - ეგზისტენციალური სიცარიელე. ხვალ - მეტაფიზიკური ჭრილობა. ზეგ - სულის დაღამება. ოთხშაბათს კი აღმოჩნდება, რომ უბრალოდ არ ეძინა. მაგრამ არა! ეს ჩვეულებრივი უძილობა არ არის. ეს არის: ადამიანის ბრძოლა უსასრულობასთან. ორი საათია ღამე. და პოეტი უკვე ღმერთს ედავება. ღმერთსაც ალბათ აქვს საქმეები. --- დაცინე თვითმკვლელ პოეტს არა იმიტომ, რომ მოკვდა - არამედ იმიტომ, რომ სიკვდილი ლექსის ჟანრად აქცია. ეს არის ყველაზე საშიში თეატრი: ადამიანი, რომელსაც სიცოცხლე სტკივა, თავის ტკივილს დეკორაციებს უკეთებს და მერე სხვებს სთხოვს, ტაში დაუკრან. არა, მეგობარო. სიკვდილი არ არის ლამაზი ბოლო სტრიქონი. სიკვდილი ის ადგილია, სადაც სტრიქონი საერთოდ წყდება. და ვინც საკუთარ დასასრულს ესთეტიკურ პოზად აქცევს, ხანდახან საკუთარ ტკივილსაც კი ღალატობს. რადგან ტკივილი დახმარებას ითხოვს. პოეტი კი რიტმს აძლევს. --- დაცინე პოეტს! ის ამბობს: ჩემი სული სამყაროზე დიდია. კარგია. მაგრამ ჭურჭელი გარეცხე. სული, რომელსაც ჭურჭლის დანახვა არ შეუძლია, ხანდახან უბრალოდ ცუდად ორგანიზებული ეგოა. ამბობს: მე ხალხზე მაღლა ვდგავარ. დაბლა ჩაიხედე. იქ შენი ფეხსაცმელია. შენც ადამიანივით დგახარ. --- და ყველაზე სასაცილო მაინც ის არის: პოეტი ამბობს, რომ სიტყვები წმინდაა. შემდეგ ას სიტყვას წერს და ოთხმოცდაცხრამეტჯერ ამბობს: წვიმა, ღამე, სული, ტკივილი, მთვარე, სიჩუმე, სისხლი, უსასრულობა. ერთხელ მაინც დაწერე: კარტოფილი. იქნებ იქ იყოს ღმერთი. იქნებ ღმერთი სწორედ იმ ადგილას იმალება, სადაც პოეტი მეტაფორას აღარ ელოდება. --- დაცინე პოეტს! მას ჰგონია, რომ თუ წინადადებას საკმარისად ბნელად დაწერს, იგი ავტომატურად ღრმა გახდება. არ გახდება. ბნელი ოთახი ფილოსოფია არ არის. ნისლი აზრის შემცვლელი არ არის. ცრემლი არგუმენტი არ არის. და სიტყვა „უსასრულობა“ სულაც არ ნიშნავს, რომ შენ რამე უსასრულო თქვი. ხანდახან პოეტი სამ სიტყვას წერს: ღამე. მე. ღმერთი. და ელოდება, რომ მკითხველი მუხლებზე დაეცემა. მკითხველი კი კითხულობს: - მერე? პოეტი ბრაზდება. აი, ეს „მერე?“ არის ყველაზე სასტიკი ლიტერატურული კრიტიკოსი. --- პოეზია ერთ დიდ სიმახინჯედ გადაიქცა მაშინ, როცა პოეტმა იფიქრა, რომ სიმახინჯე აუცილებლად ღრმა უნდა იყოს. არა. ზოგჯერ სიმახინჯე უბრალოდ სიმახინჯეა. ზოგჯერ ცუდი ლექსი ცუდი ლექსია. და ამის აღიარება უფრო რთულია, ვიდრე ათი გვერდის დაწერა საკუთარ გენიოსობაზე. --- დაცინე პოეტს! მაგრამ ბოლოს საკუთარ თავზე დაფიქრდი: შენც ხომ ახლა პოეტს დასცინი და საკუთარ სიტყვებს იმავე სერიოზულობით აწყობ, რომლითაც ის თავის ტკივილს აწყობს. შენც ხომ გინდა, რომ ამ ტექსტში რაღაც დიდი სიმართლე დაინახონ. აი, აქ იწყება ხუმრობა. პოეტი საკუთარ თავს გენიოსად აცხადებს. მე კი ვაცხადებ, რომ ის გენიოსი არ არის. და ორივე ერთსა და იმავე სარკესთან ვდგავართ. ამიტომ - დაცინე პოეტს! დაცინე მის პოზას. დაცინე მის ხელოვნურ სიბნელეს. დაცინე მის ამპარტავნებას. დაცინე მის ბოღმას. დაცინე იმ ყალბ ტრაგედიას, რომლითაც საკუთარ თავს მსოფლიოს უკანასკნელ წინასწარმეტყველად აცხადებს. მაგრამ ადამიანის ტკივილს ნუ დასცინი. რადგან შეიძლება ერთ დღეს პოეტიც მიხვდეს: სიტყვა მაშინ იწყებს ცხოვრებას, როცა ავტორი საკუთარი თავის მთავარ პერსონაჟობას წყვეტს. და იქნებ სწორედ მაშინ დაიბადოს ნამდვილი ლექსი. არა სარკეში. არა საფლავზე. არა ბოღმაში. არა საკუთარი გენიოსობის გამოცხადებაში. არამედ იქ, სადაც ადამიანი პირველად ამბობს: არ ვიცი. და ამის გამო ღმერთს აღარ ეჯიბრება. იქნებ პოეტმა ერთხელ მაინც დადოს კალამი. გაიხედოს ფანჯრიდან. დაინახოს ჩვეულებრივი დღე. ადამიანები, რომლებიც ჩქარობენ. ქალი, რომელსაც პური მიაქვს სახლში. კაცი, რომელიც ავტობუსს მისდევს. ბავშვი, რომელიც გუბეში ხტება და ჯერ კიდევ არ იცის, რომ ერთ დღეს მასაც დააჯერებენ, რომ სევდიანი უნდა იყოს, რათა ღრმა ადამიანი გახდეს. იქნებ პოეტმა პირველად აღარ დაწეროს: მე მტკივა. და უბრალოდ იკითხოს: შენ როგორ ხარ? აი, მაშინ დაიწყება პოეზია. როცა პოეტი საკუთარი თავის შესახებ საბოლოოდ გაჩუმდება. და სხვა ადამიანს მოუსმენს. ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი ) 2026 წ.
შეგიძლიათ გააზიაროთ მასალა, თუ მიუთითებთ ავტორს.
0 კომენტარი