ხევსურეთის უთქმელი საიდუმლო

ხევსურეთში არის საიდუმლო, რომელსაც დრო ვერ შეეხო, ცეცხლმა ვერ მიაგნო და სიკვდილმაც ვერ წაიღო.
 
საუკუნეებია, ხევსურები მას დუმილით იცავენ.
 
მამა შვილს გადასცემს. შვილი — შვილიშვილს. ისე, როგორც ხმალს გადასცემენ ადამიანს, რომელსაც ჯერ სისხლი არ დაუღვრია, მაგრამ უკვე იცის, რომ მოუწევს.
 
მათ შორის არიან კაცები, რომელთა სახეებზე მთის ქარებს დაუწერიათ ცხოვრება, ხელებზე — მიწის სიმძიმე, ფრჩხილებქვეშ — წინაპართა შრომის შავი მიწა, თვალებში კი ისეთი სიღრმეა, სადაც შიშიც კი ვერ ბედავს დიდხანს გაჩერებას.
 
ისინი არ არიან უკვდავები. მათაც სტკივათ. მათაც ეშინიათ. მაგრამ შიშს არ აძლევენ უფლებას, მათ ნაცვლად ისუნთქოს. მათ იციან, რომ არსებობს ტკივილი, რომელსაც უნდა გაუძლო, და არსებობს სირცხვილი, რომელსაც სიცოცხლეც ვერ ჩამოგბანს.
 
მათი ფიცი სისხლით არის ნათქვამი, ოფლით — გამაგრებული, თვითგვემით — დამძიმებული.
 
საუკუნეების განმავლობაში ერთი და იგივე სიტყვები გადადის თაობიდან თაობაში:
 
არ იკითხო, სანამ დრო არ მოვა. არ ეძებო, სანამ არ მოგიხმობენ. არ გაამხილო, თუნდაც მთელი ქვეყანა დაინგრეს.
 
არსებობს ოქროში ჩასმული წიგნი.
 
ამბობენ, მის ფურცლებზე ისეთი საიდუმლოა, რომლის წინაშეც კაცობრიობის მთელი ისტორია შეიძლება მხოლოდ მცდარი მოგონება აღმოჩნდეს.
 
მაგრამ ვინ დაწერა?

ვინ გაბედა ისეთი რამის ჩაწერა, რის გამოც საუკუნეებმა დუმილი ირჩიეს?
 
რატომ ჩააბარეს იგი მაინცდამაინც ხევსურებს?
 
რატომ აირჩიეს ისინი, ვისაც არასოდეს უთხოვია სამყაროსგან არც დიდება, არც შეწყალება?
 
რა წაიკითხა პირველმა მცველმა, რომ სიცოცხლის ბოლომდე ხმა აღარ ამოუღია?
 
რატომ არავინ იცის, რამდენი თაობა იცავდა ამ საიდუმლოს?

რამდენმა გასწირა საკუთარი სიცოცხლე იმისთვის, რომ ერთი სიტყვაც არ დასცდენოდა?
 
და ყველაზე შემზარავი კითხვა:
 
თუ წიგნში მომავალი წერია, იქნებ ის, რასაც დღეს ვცხოვრობთ, უკვე ერთხელ მომხდარა?
 
ხევსურები დუმან.
 
მათ იციან, რომ დუმილიც შეიძლება ხმალზე მძიმე იყოს.
 
ისინი ელოდებიან.
 
არ იციან, როდის მოვა ის დღე.
 
ან იქნებ იციან და ამიტომაც არ ახელენ თვალს განთიადისას.
 
რადგან ოდესღაც ვიღაცამ თქვა:
 
როცა წიგნი გაიხსნება, მთები აღარ იქნებიან მოწმეები. ისინი თავად გახდებიან განაჩენი.
 
მე არ ვარ ხევსური,

თუმცა არასდროს გავამხელ ამ საიდუმლოს.

არ ვიცი, რატომ გადმომეცა ეს დუმილი, ან ვისგან მივიღე ის, რაც არასოდეს მინახავს.

მაგრამ არის რაღაცები, რომელთა დასაცავად სისხლით ნათესაობა საჭირო არ არის.

ზოგჯერ საკმარისია, ერთხელ მაინც იგრძნო, რომ შენამდე ვიღაცამ სიცოცხლე დათმო, რათა შენამდე სიმართლეს არ მოეღწია.
 
დრო თავად იტყვის.
 
მიხეილ ჭიჭინაძე (მიქაელი)
2026