სიკვდილი სასაცილოდ არ ჰყოფნის

იტალიის ერთ პატარა ქალაქში, სადაც საღამოობით სახლების ფანჯრებიდან სინათლე ისე იღვრებოდა, თითქოს ვარსკვლავებს მიწაზე დაეწყოთ ბუდობა, ცხოვრობდა მოხუცი ჯამბაზი - ჯუზეპე.

ჯუზეპეს წითელი ცხვირი უკვე გაცრეცილიყო, ფერადი ქუდი ათასჯერ ჰქონდა დაკემსილი, ხოლო უზარმაზარი ფეხსაცმელები ისე ჭრიალებდნენ, თითქოს მათში ორი დაღლილი ქარი ცხოვრობდა.

ქალაქის ბავშვებს უყვარდათ.
როცა მოედანზე გამოდიოდა, მტრედებს ესაუბრებოდა.

- ბატონო მტრედებო, დღეს ცა რამდენი ლირით იყიდეთ? - ეკითხებოდა.

ბავშვები სიცილით იკეცებოდნენ.
ჯუზეპეც იცინოდა.
მაგრამ მისი სიცილი უცნაური იყო.
გარედან ზარივით ჟღერდა.
შიგნიდან კი დამსხვრეული საათივით ტიროდა.

როცა ღამე დგებოდა და ქალაქი ჩუმდებოდა, ჯუზეპე ფანჯარასთან ჯდებოდა.
მთვარეს უყურებდა.
და ფიქრობდა.
მისი სევდა ზღვა არ იყო.
ზღვა მაინც ჩანს.

მისი სევდა ის წყალქვეშა ოკეანე იყო, რომელსაც რუკები ვერასოდეს ხატავენ.

ერთხელ მას პატარა გოგონა მიუახლოვდა.

- ჯუზეპე, რატომ იცინი ყოველთვის?

მოხუცმა თვალები მოჭუტა.

- იმიტომ, რომ ცრემლებს ფრთები არ აქვთ. თუ არ გავაცინე, მიწაზე დაეცემიან.

გოგონამ აკოცა ლოყაზე და გაიქცა.

იმ ღამეს ჯუზეპემ პირველად იგრძნო, რომ რაღაც უახლოვდებოდა.
შუაღამისას ოთახი უცნაურად გაცივდა.
კედლებზე ჩრდილები ჩამოიღვენთნენ.
და კართან გამოჩნდა სიკვდილი.
არა ჩონჩხი.
არა ურჩხული.
არა სიბნელე.
იგი ჰგავდა დაღლილ მოგზაურს, რომელსაც სამყაროს ყველა გზა ჰქონდა გავლილი.

- ჯუზეპე... დროა.

მოხუცმა სათვალე გაისწორა.

- დროა? რისი?
- შენი წასვლის.

ჯუზეპემ ამოიოხრა.

- სულ ეს არის? მეგონა გადასახადების ამკრეფი მოხვედი.
სიკვდილი გაჩუმდა.
ჯუზეპემ სკამი შესთავაზა.

- დაჯექი. ისეთი სახე გაქვს, თითქოს მთელი გალაქტიკა მარტო ზურგით მოათრიე.

სიკვდილი დაჯდა.

- მე ყველას მიმყავს.
- ჰო, მაგრამ იუმორი არ წაგიყვანია, როგორც ჩანს.

სიკვდილმა წარბი შეჭმუხნა.
ჯუზეპემ ცხვირი მოიხსნა და მაგიდაზე დადო.

- აი, ჯერ ეს წაიღე. ჩემზე ადრე დაიღალა.

პირველად არსებობის ისტორიაში სიკვდილი დაიბნა.
მოხუცი კი იცინოდა.
აგიჟებდა.
დასცინოდა.
სასაცილოდაც არ აგდებდა.
თითქოს სიკვდილი უბრალოდ მეზობელი ყოფილიყო, რომელსაც მარილი დაესესხა.

- არ გეშინია? - ჰკითხა სიკვდილმა.
- რისი?
- ჩემი.

ჯუზეპემ ფანჯარაში ვარსკვლავებს შეხედა.

- შვილო, მთელი ცხოვრება საკუთარი მარტოობის ჩრდილთან ვცხოვრობდი. შენ იმაზე საშიში ვერ იქნები.

სიჩუმე ჩამოვარდა.
შემდეგ ჯუზეპემ ჩურჩულით თქვა:

- იცი, რა არის ადამიანი?
- რა?
- ვარსკვლავის მოგონება, რომელსაც დაავიწყდა, რომ ოდესღაც ცა იყო.

სიკვდილმა თავი დახარა.
მოხუცი განაგრძობდა:

- დრო ყველაზე დიდი ჯამბაზია. ჯერ ბავშვობას გვჩუქნის, მერე გვპარავს და გვაიძულებს ვიფიქროთ, რომ დავკარგეთ. არადა, ბავშვობა არსად მიდის. უბრალოდ გულში იმალება.

ამ დროს ჯუზეპემ კარადიდან ხის პატარა ბურთი გამოიღო.
იგი იმ გოგონამ აჩუქა მრავალი წლის წინ.

მოხუცმა ბურთი ჰაერში ააგდო.
დაიჭირა.
ისევ ააგდო.
უცებ კი პატარა ბავშვივით აკისკისდა.
იმ წამს ოთახებიც კი თითქოს გაახალგაზრდავდნენ.

სიკვდილმა პირველად დაინახა, როგორ თამაშობდა მოხუცი ისე, თითქოს რვა წლის ყოფილიყო.
და რაღაც გაუგებარი იგრძნო.
შური.
დიახ.
სიკვდილს შეშურდა სიცოცხლის.
ჯუზეპემ შენიშნა.

- ჰო, ჰო... გეტყობა.
- რა?
- გინდა იცოცხლო.

სიკვდილი გაშრა.

- მე არ ვცოცხლობ.
- სწორედ მაგიტომ.

კვლავ სიჩუმე.
შემდეგ ჯუზეპემ მოულოდნელად ჰკითხა:

- შენ ოდესმე გიცინია?

სიკვდილმა თავი გააქნია.

- მაშინ ძალიან მეცოდები.

ეს სიტყვები მახვილზე ბასრი აღმოჩნდა.
რადგან იმ წამს სიკვდილმა გაიგო:

ყველაზე დიდი ტრაგედია სიკვდილი კი არა, სიცილის გარეშე არსებობაა.

გარეთ განთიადი იწყებოდა.
ცაზე პირველი ოქროსფერი სხივი გამოჩნდა.
ჯუზეპე წამოდგა.

- აბა, წავედით.
- მზად ხარ?
- არა.
- მაშინ რატომ?

ჯუზეპემ გაიღიმა.

- იმიტომ, რომ მზად მხოლოდ სათამაშოები არიან. ადამიანები არასოდეს არიან მზად. და მაინც მიდიან.

სიკვდილმა ხელი გაუწოდა.
მოხუცმაც თავისი ჩადო.
მაგრამ იმ წამს მოხდა უცნაური რამ.
ჯუზეპეს სხეული სკამთან დარჩა.
ხოლო მისი სული სინათლედ იქცა.
მსუბუქ სინათლედ.
ისეთად, რომელსაც ბავშვების სიცილს აქვს.

სიკვდილმა წაყვანა დააპირა.
მაგრამ სინათლე ზემოთ კი არ წავიდა.
ქალაქის მოედნისკენ გაფრინდა.
იქ, სადაც ბავშვები ყოველ დილით თამაშობდნენ.
და როცა ისინი მოვიდნენ, მოედანი სავსე იყო ფერადი ბუშტებით.
არავინ იცოდა საიდან.
ქარში კი თითქოს ჯუზეპეს ხმა ისმოდა:

- ნუ გაიზრდებით ბოლომდე!

სიკვდილი დიდხანს იდგა მოედანზე.
შემდეგ ცას ახედა.
და პირველად, სამყაროს დასაბამიდან, ოდნავ გაეღიმა.
რადგან მიხვდა:

ადამიანის მოკვლა შეიძლება.
სხეულის წაყვანაც შეიძლება.
მაგრამ თუ ვინმემ გულში ბავშვი შეინარჩუნა, სიკვდილი სასაცილოდაც კი არ ჰყოფნის.

და იმ დილით იტალიის ცაზე ერთი ახალი ვარსკვლავი აინთო.
ვარსკვლავი, რომელსაც უზარმაზარი ფეხსაცმელები ეცვა.

ავტორი: მიხეილ ჭიჭინაძე ( მიქაელი )
2019 წ.