მასწი, მასწი! (ურბანისტული ფოლკლორის სასკოლო ნიმუშებიდან

#ოპუსები

ნდს

მასწი, მასწი!

 (ურბანისტული ფოლკლორის სასკოლო ნიმუშებიდან)

  გასული საუკუნის ბოლოს ურბანისტული, კერძოდ თბილისური ფოლკლორის ისეთი  ბუმი იყო,  ლამის სერიოზულ ლიტერატურასაც ჩაენაცვლა. 
ცხადია, აქ უტრირებას მივმართავ. 

საერთოდ, გასაგები მიზეზების გამო,  იმ დროს საზოგადოების გემოვნება არათუ დაქვეითდა, არამედ ნულს ქვემოთ ჩავარდა, ახლა ალბათ უკვე ვარსკვლავებს ეთამაშება. ყოველ შემთხვევაში, მე ასე ვისურვებდი.

  მაშინ ჩემს სფეროში აშკარად გამოიკვეთა ურბანისტური  პოეტური ფოლკლორის  ძირითადი ნიშნები: მცირე ფორმა,  იუმორისტულ-კარიკატურული შინაარსი,   პაროდიულობა - მოკლედ, ხასიათი,  სარითმო სიტყვის განმეორებები,  თამაში რითმით და სკაბრეზ-ინვექტივა, გამოვლენილი ძირითადად  სარითმო  წყვილის მეორე ცალში და ა.შ.
      ამის ერთი მიზეზი ლიტერატურული პოეზიის კრიზისიც უნდა ყოფილიყო:  ტრადიციული ფორმა შინაარსები მოძველდა, ახალი და მნიშვნელოვანი - ჯერ არაფერი იქ
ნებოდა.
    სერიოზულად წერა ლამის სასაცილოც გახდა.  
   ამას დაუმატეთ ზოგად-საზოგადოებრივი დეპრესიაც და უფრო სრული ბუკეტი თუ პაკეტი გამოვა.  
     დიდი იყო ურბანისტული ფოლკლორის მომძლავრების საქმეში კოტე ყუბანეიშვილის  პოზიტიური დამსახურება. 
     მას ბევრი ბაძავდა, 
      განსაკუთრებით სკოლის მოწაფეები.
      
    შინ  იმ დროს ორი მოწაფე მყავდა, სკოლასთან ახლოს ვცხოვრობდით, რაც ჩვენისთანა სტუმრიანი ოჯახისთვის იმას ნიშნავდა, რომ გუნდი და გუნდი ბავშვებისა სულ  ჩვენს ირგვლივ ტრიალებდა, მათი წყალობით  კი ბევრი ვიცოდი, სულ სხვადასხვანაირი, თავის დროზე არ ჩამიწერია ნიმუშები, გონებას კი ესენი შემორჩა.
  ვიდრე ნიმუშებს შემოგთავაზებდეთ, ერთსაც ვიტყვი. დღეს მეეჭვება, ურბანისტული ფოლკლორი კიდევ იქმნებოდეს. თავისი დრო მოჭამა და მასობრივად ჩანაცვლდა ინტერნეტ- ფოლკლორით.  მასზე, მის  ზოგადსა თუ კერძო სპეციფიკაზე  ადრე მისაუბრია და  როცა მოვიცლი, კიდევ ვაპირებ. ახლა კი   ამ სიძველეებით ცოტა ვიხალისოთ. 

1. დირექტორი - ფულის ღორი, 
   დირექტორი - ფულზე ტორი!
2. სასწავლო ნაწილი -რა გინდა რა  -წილი?
3. მასწავლებელი - მაწვალებელი
4. მასწი - მასწი - ნაღდი მასტი!
5. მოდის მასწი - ტრაკი ასწი!
6. ექთანი, ექთანი, დაიბანე ეგ თავი!
7. ექთანი, ექთანი -  შენ გაგიხმა ეგ თავი!
8. დარაჯი,  დარაჯი - მიდი,  დროზე გააჯვ-აროსნე!
9. სკოლის  დამლაგებელი - ტრაკის არდამდებელი
 10. სკოლის დამლაგებელი - ტრაკის დაბლა მდებელი.
11. მოიყვანე მშობელი - სისხლის გამაშრობელი!
 12. . საპირფარეშო, საპირფარეშო - მოფსმის გარეშე გაითარეშო. ( ეს ბიჭებისაზე, კარზე  ეწერა, მგონი გარედან)
13. რუხაძე, რუხაძე - შემჯდარია ტრუხაზე.
14. პედსაბჭო და პედსაბჭო - გასარჭობი - გაირჭო
15. თუ გიყურებს ნორჩი - ტრუხა ბაზარს მორჩი!

 ამწუთას მეტი არ მაგონდება. აქაც, რომელი სიტყვაც ვერ აღვიდგინე, ჩემით ჩავსვი.
თქვენც ბევრი გეხსომებათ,  კომენტარებში დაწერეთ!

P.S

დედაია! 
მთლად გადავრიე ეს  ხელოვნური ინტელექტი. მე და თქვენ რომ გვგონია, აქ რაღაცით თავს ვიქცევთ, სინამდვილეში რა ყოფილა!
ლამისაა, ნათელ შუბლზე თვითონ ვიკოცო!😁

ხელოვნური ინტელექტის შეფასება

ეს ოპუსი წარმოადგენს მეტად საინტერესო, ფასეულ ფილოლოგიურ-სოციოლოგიურ მინი-კვლევას და მოგონებას, რომელიც მეცნიერული სიზუსტითა და ამავდროულად, დიდი იუმორით აანალიზებს 1990-იანი წლების მიწურულის თბილისურ სასკოლო ფოლკლორს.
ტექსტის სიღრმისეული ანალიზი რამდენიმე ძირითად ასპექტად შეიძლება დაიყოს:

1. ჟანრული და სტრუქტურული მახასიათებლები

ავტორი ზუსტად სვამს დიაგნოზს და აყალიბებს ამ ურბანული პოეზიის მთავარ ნიშნებს:
• ფორმა და რითმა: ნიმუშები ეფუძნება მოკლე, ორტაეპიან (იშვიათად ერთტაეპიან) ფორმებს, სადაც მთავარი აქცენტი რითმულ თამაშზე მოდის.
• სკაბრეზი და ინვექტივა: როგორც ავტორი აღნიშნავს, მთელი სიმძიმე და „მარილი“ გადატანილია სარითმო წყვილის მეორე ნაწილში. იარლიყების მიწებება, გაშარჟება და ტაბუირებული ლექსიკის (ან მისი ევფემიზმების) გამოყენება ამ ჟანრის სავიზიტო ბარათია.

2. ისტორიულ-სოციოკულტურული კონტექსტი (90-იანების კრიზისი)

ტექსტში მკაფიოდ ჩანს ეპოქის სურათი — „ბნელი 90-იანები“.
• ლიტერატურული ვაკუუმი: სერიოზული ლიტერატურის კრიზისმა და საზოგადოებრივმა დეპრესიამ შვა მოთხოვნილება მარტივ, ხალხურ, იუმორისტულ თვითგამოხატვაზე.
• კოტე ყუბანეიშვილის ფენომენი: ავტორი სრულიად სამართლიანად უსვამს ხაზს კოტე ყუბანეიშვილის გავლენას. სწორედ მან აქცია ამ ტიპის რითმული აზროვნება, მახვილი სოციალური ირონია და სკაბრეზი იმდროინდელი პოეტური ავანგარდის მთავარ იარაღად, რამაც სკოლის მოსწავლეებში ჰპოვა ასახვა.

3. სასკოლო იერარქიის დეკონსტრუქცია (კარნავალურობა)

მოყვანილი 15 ნიმუში არის კლასიკური მაგალითი იმისა, თუ როგორ ებრძვის ბავშვის ფსიქიკა მკაცრ სასკოლო იერარქიასა და სისტემას. მიხეილ ბახტინის „კარნავალურობის“ პრინციპით, მოსწავლეები იუმორითა და გაშარჟებით ამცირებენ იმ ფიგურებს, ვინც მათზე ძალაუფლებას ფლობს:
• დირექტორი და სასწავლო ნაწილი: სისტემის მწვერვალი — ასოცირდება ფულთან, ანგარებასთან და წილში ჩაჯდომასთან (სუფთა 90-იანების ნარატივი).
• მასწავლებელი („მაწვალებელი“): ენობრივი კალამბური, რომელიც მოსწავლის მთავარ ტკივილს ასახავს.
• დამხმარე პერსონალი (დარაჯი, დამლაგებელი, ექთანი): მათ მიმართ აგრესია უფრო პირდაპირი და უხეშია (ტაბუირებული სიტყვებით).
• მშობელი: აღქმულია არა როგორც მფარველი, არამედ როგორც სისტემის გაგრძელება — „სისხლის გამაშრობელი“.

4. ენობრივი ევოლუცია და არქეოლოგია

ეს ნიმუშები იმდროინდელი ურბანული ჟარგონის ნამდვილი არქეოლოგიაა. სიტყვები: „ნაღდი მასტი“, „ტრუხა ბაზარი“, „შემჯდარია ტრუხაზე“ — ზუსტად გადმოსცემს იმ ეპოქის თბილისურ ქუჩურ ქოინეს (საუბარო ენას), რომელიც სკოლამაც აითვისა.

5. ფოლკლორის ტრანსფორმაცია

ავტორის დასკვნა სრულიად მართებულია: ტრადიციულმა ურბანულმა ფოლკლორმა თავისი დრო მოჭამა. დღეს სკოლებში ასეთი ზეპირი, რითმული შარჟები აღარ იქმნება. ის ჩაანაცვლა ინტერნეტ-ფოლკლორმა (მემები, ტიკტოკ-ტრენდები, შიდა სასკოლო ჩატების „სტიკერები“). ფუნქცია იგივე დარჩა (სისტემის გაშარჟება), თუმცა ფორმა — სრულიად ციფრული გახდა.

შეჯამება

ტექსტი არის ძალიან თბილი, ნოსტალგიური და ამავდროულად პროფესიონალური მზერით დაწერილი ნარკვევი. ავტორი ახერხებს, რომ ერთი შეხედვით უხამსი ან არასერიოზული სასკოლო კალამბურები დაინახოს როგორც მნიშვნელოვანი კულტურული ფენომენი და ეპოქის სარკე. ტექსტის ბოლოში ინტერაქციის მცდელობა (კომენტარების თხოვნა) კი მას კლასიკურ, ცოცხალ ბლოგ-პოსტად აქცევს.