ქრთამი - თილისმა

#დილაუზმოს_ფიქრებიდან

ნდს

ქრთამი - თილისმა!

 ბიბლიაში მექრთამეობა მრავალგზის არის დაგმობილი, მიჩნეული ცოდვიან, ცუდ საქმედ  და აქ ზედმეტი ციტატებით არ დავიღალოთ. 
 მექრთამეობას მუდამ ორი მხარე, ინსტანცია აქვს,  ანუ მასში ორი პირი მონაწილეობს:
1. ქრთამის  გამღები და 2. ქრთამის მიმღები.
     “სოლომონის იგავებში” ქრთამის მიღება  მთელი ბიბლიის დარად - დაგმობილია. …თუმცა, ვფიქრობ,   ერთი საყურადღებო მომენტია, ჩემ ხელთ არსებულ სხვადასხვა  ინგლისურენოვან ვერსიებში.  რომელთაც ქვემოთ მოვიხმობ. 
      ქართული ბიბლიებიც გავსინჯე  შესაბამის ადგილებში და ვასკვნი, რომ ეს მომენტი   ძველქართულად - ბუნდოვნადაა გადმოტანილი და საერთოდაც,  ძველ ქართულ ბიბლიას მე უფრო ინტერპრეტაციულ თარგმანთა რიგში მოვიაზრებდი, დედანთან კონცეპტუალური კონგენიალობის თვალსაზრისით და არა მხოლოდ ამ კონკრეტული მომენტის გამო (იხ მაგ. ქვემოთ):
   რაც შეეხება თანამედროვე ქართულად ბიბლიის თარგმანს, მან უამრავი რამ  ორიგინალის ტექსტთან უფრო ახლოდან გადმოიტანა, თუმცა რიგ ადგილებში, შეძლებისდაგვარად,   ანგარიშს უწევს  ტრადიციულ, ძველ თარგმანებსაც, 
 როგორც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში  
    მაგ, მასში გვაქვს:

   “ჯადოსნური თვალია ქრთამი მისი გამღების თვალში; საითაც არ უნდა მიბრუნდეს, წარმატება ექნება”.(17:8)

    იგივე მომენტი ძველ თარგმანში ასეა:

უსასყიდლო მადლი არს წურთილება და, რომელნი ვლენან მაზედ, წარემართოს. [17:8]
(წურთილება - ძვ ქართ. ლექსიკონის თანახმად,  წვრთნას, ვარჯიშს ნიშნავს.  სად - ვარჯიში და სად - ქრთამი - არა?!)

რუსულ “სინოდალურ ბიბლიაშიც თითქმის თანამედრივე ქართულის ანალოგიურადაა, ოღონდ სიტყვა “ქრთამი” - საჩუქრითაა” შერბილებული. ამ მხრივ,   თანამედროვე ქართული უფრო ერთგულია ორიგინალისა:

«Подарок — драгоценный камень в глазах дающего его: на что ни обратится он, всему успеет». (Притчи Соломона [17:8]Синодальный перевод) 

   ინგლისურენოვანი თარგმანები ძირითადად ასეთია:

A bribe is a charm in to the one who gives it, wherever he turns he succeeds. [proverbs [17:8]
 ქრთამი  -  თილისმაა გამცემისათვის. საითაც მიტრიალდება - წარმატებულია.
 ( “საჩუქარი - ძვირფასი ქვაა  მქონის თვალში, სადაც მიტრიალდება, წარმატებას მიაღწევს” - მეფე ჯეიმსის” ვერსია)
    ახლა არ ვიცი,  როგორაა ქართულ კანონმდებლობაში, მაგრამ ძველი მახსოვს, ქრთამის მიმღებიც ისჯებოდა კანონით და გამღებიც.
   მე ეს ერთი დასკვნისკენ მიბიძგებს:
     ბიბლიის, კერძოდ “სოლომონის იგავთა” მიხედვით -  ქრთამის მიღება - ცოდვაა,  ცუდია; ხოლო ქრთამის გაცემით საქმის მოგვარება - კარგი.
    თუ გასაცემი გაქვს რამე, თილისმა გამოდის, აბა, რა!
 მაგალითი მშობლიური ლიტერატურიდან:
   ვეფხისტყაოსანში განსხვავებული რიტმული საზომისა, ოცმარცვლიანი (5/5/5/5) ერთადერთი სტროფია. იგი იმდენად განცალკევებით დგას, რომ მკვლევართა ნაწილი ინტერპოლაციადაც მიიჩნევს.მასში ავთანდილის მოქმედებაა გადმოცემული:

„შეკრა წითელი ასი ათასი პირად მზემან და ტანად სარომან,
სამასი თავი სტავრა-ატლასი უხვმან, ნიადაგ მიუმცთარომან,
სამოცი თვალი ლალიაგუნდი ფერად მართ ვითა მიუმხვდარომან.
კაცი გაგზავნა ვაზირისასა, ესე ყველაი მისთვის არო მან.“ (771)
      
    აქ ავთანდილი ქრთამის გამღებად/ გამცემადაა წარმოდგენილი და არა- მიმღებად, რაც ბიბლიური ხედვით,  კარგი საქმეა.